TS-341 YEMEKLİK ZEYTİNYAĞI STANDARDININ TÜRKİYE'DE ÜRETİLEN YÜKSEK KALİTELİ ZEYTİNYAĞLARININ ...

TS-341 YEMEKLİK ZEYTİNYAĞI STANDARDININ,
TÜRKİYE'DE ÜRETİLEN YÜKSEK KALİTELİ ZEYTİNYAĞLARININ
DAHA VERİMLİ DEĞERLENDİRİLMESİ AÇISINDAN REVİZE EDİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
 
Muzaffer Kerem SAVRAN, Murat ÖZALTAŞ, Özgür DURSUN, Melek GÜRBÜZ, Canan AYDIN
 
Zeytincilik Araştırma İstasyonu, Bornova - İZMİR
 
Özet
 
Türkiye’de artan zeytinyağı üretiminden doğması muhtemel darboğazları önlemek ve üretimdeki kaliteyi yükseltmek amacıyla bazı çalışmalar yapılmaktadır. Ancak sektör içinde yüksek kaliteye sahip zeytinyağlarının pazar şartlarında hak ettiği fiyat avantajıyla değerlendirilemediği ve sektör bileşenlerini bu yönde üretim yapmaya teşvik etmediği görüşü yaygın hale gelmektedir.  Mevcut ulusal zeytinyağı standardının, pazar koşullarında yüksek kaliteli zeytinyağlarının hak ettiği fiyat avantajıyla değerlendirilmesine yeterli imkân sağlamadığı tespit edilmiştir. Türkiye’de üretilen yüksek kaliteli zeytinyağlarının daha verimli değerlendirilmesi ve uluslararası pazarda söz sahibi olabilmesi için TS-341 Yemeklik Zeytinyağı Standardına yüksek kaliteye sahip zeytinyağlarını tanımlayan yeni bir standart maddesi eklenmesinin sektörün tüm bileşenlerine ekonomik ve teknik anlamda katkı sağlayacağı görüşü ortaya konmuştur.
 
A Research On The Revision Of TS-341 Edible Olive Oil
To Evaluate High Quality Extra Virgin Olive Oil More Efficiently In Türkiye
 
Abstract
 
Some studies have been carried out to prevent the possible bottlenecks arising from the increase in olive oil production and to increase the quality of olive production in Turkiye. However, the opinions of “a high quality extra virgin olive oil is not being evaluated by the worthed price in market conditions” and “the sector components are not encouraged to produce in this direction” have become widespread.  It has been determined that the current olive oil standards are not providing sufficient opportunities to assess the price advantage which extra virgin olive oil deserves in the market conditions. In order to evaluate the high-quality extra virgin olive oil more efficiently in Turkiye and compete in the international market, it has been suggested that the addition of a new standard article that defines the“high-quality extra virgin olive oil” to the TS-341 Standard for Edible Olive Oil shall contribute to the all components of the olive oil sector economically and technically.
Giriş

Son yıllarda yükselen sağlıklı yaşam ve buna bağlı olarak sağlıklı ürünlere artan taleple birlikte, zeytinyağına olan ilgi de büyümektedir (Demirci ve Bölükbaşı 2003). Türkiye sahip olduğu iklim, coğrafi özellikler ve son yıllarda artan zeytin ağacı varlığı ile dünya zeytinyağı üretiminde önemli bir yere ulaşmıştır (Savran M.K. ve Demirbaş N. 2012; TÜİK, 2012; IOC, 2012).
 
Türkiye'de zeytinyağı sektöründe yaşanan gelişmeler göz önüne alındığında, kalite olgusunun ön plana çıkarılması ve uluslararası pazarda “Kaliteli Türk Sızma Zeytinyağı” imajı yerleştirilmesi amacıyla pek çok çalışma yapılmaktadır. Bunlara ilave olarak sektör temsilcileriyle yapılan mülakatlar sonucunda yüksek kaliteli zeytinyağlarının piyasada hak ettiği fiyat avantajını sağlayamadığı görülmüştür.
 
Kalite, sınırları devamlı genişleyen bir kavramdır. Teknoloji, değişen koşullar, ihtiyaçlar kaliteye değişik boyutlar getirmektedir. Kalite niteliği bakımından dinamik bir özellik taşımakta, tüketici ihtiyaçlarına paralel olarak ta gelişmekte ve değişmektedir (Güney 2010). Bu çalışmada “Türkiye Ulusal Zeytinyağı Standartları” üzerinde yüksek kaliteli zeytinyağlarının daha rasyonel değerlendirilmesine olanak sağlayacak yeni bir standart maddesine ihtiyaç olup olmadığı araştırılmıştır.
 
Çalışmada birincil kaynaklı veriler kullanılmıştır. Bu veriler sektörün çeşitli bileşenleriyle yapılan anket çalışmaları ile elde edilmiştir. Anket yapılacak kişi sayısı oransal örnek hacmi formülü ile hesaplanmıştır. Formülde %90 güven aralığı ve %10 hata payı kullanılmıştır. Bu formüle göre örnek hacmi 68 olarak hesaplanmıştır (Newbold, 1995).
                                                                
Anket yapılacak yerler amaca uygun bir şekilde 8. Ayvalık Zeytin Hasat Şenlikleri ve Zeytincilik Araştırma İstasyonu olarak belirlenmiştir. Anket uygulaması gönüllü ziyaretçi, katılımcı ve araştırmacılarla yapılmıştır. Veri analizlerinde tanımlayıcı istatistiki testler kullanılmıştır. Ankete katılan topluluğun ulusal zeytinyağı standardı hakkındaki bilgi düzeylerinin ölçülmesinde “1” çok düşük, “5” çok yüksek olacak şekilde, beşli Likert Ölçeği kullanılmıştır (Malhotra, 1996). 
 
Bulgular
 
Yapılan anket çalışması neticesinde;
 
Ankete katılan topluluğun kendilerini ulusal zeytinyağı standartları hakkında iyi derecede bilgi sahibi olduğunu düşündüğü belirlenmiştir (Bilgi düzeyi 5 üzerinden 4,15). Mevcut ulusal zeytinyağı standardıyla; pazar koşullarında, yüksek kaliteli zeytinyağlarının hak ettiği fiyat avantajı ile değerlendirilemediği görüşü baskın gelmiştir (Şekil 1).
                       
Şekil 1. TS-341 Sayılı Ulusal Zeytinyağı Standardı; Pazar koşullarında, Yüksek Kaliteli Sızma Zeytinyağlarının Hak Ettiği Fiyat Avantajını Sağlayabiliyor Mu? Sorusuna Verilen Cevapların Oranı (%).
 
Mevcut ulusal zeytinyağı standardının üreticilerin, sanayicilerin, tüccarların ve tüketicilerin kendilerini daha kaliteli üretim yapmaya, pazara sunmaya ve tüketmeye, araştırmacıların ise daha kaliteli zeytinyağı üretme amacıyla Ar-Ge çalışmaları gerçekleştirmeye yönlendirmede eksik kaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda yüksek kaliteli zeytinyağlarının daha iyi değerlendirilmesi için ilave bir standart maddesi gerekliliği, sektörün tüm bileşenleri tarafından ortaya konmuştur (Şekil 2).
 
     
Şekil 2. Yüksek Kaliteli Zeytinyağlarının Daha İyi Değerlendirilmesi İçin İlave Bir Standart Maddesi Gerekliliği Var Mı? Sorusuna Verilen Cevapların Oranı (%).
 
Geliştirilecek yeni bir standart maddesinin ekonomik ve teknik anlamda katkı sağlayacağı yönündeki görüş oldukça açıktır (Şekil 3).
     
Şekil 3. Geliştirilecek Yeni Bir Standart Maddesi Ekonomik ve Teknik Anlamda Katkı Sağlar Mı? Sorusuna Verilen Cevapların Oranı (%).
 
Sonuç ve Öneriler
 
Bu çalışmada, pazar koşullarında yüksek kaliteli sızma zeytinyağlarının hak ettiği fiyat avantajıyla değerlendirilmesinde mevcut ulusal zeytinyağı standardının yeterli imkânı sağlamadığı tespit edilmiştir. Yürürlükteki standardın, üreticileri daha kaliteli üretim yapmaya, sanayici ve tüccarları yüksek kaliteli zeytinyağları bulmaya ve pazara sunmaya, araştırmacıları ise yüksek kaliteli ürün sağlayacak Ar-Ge çalışmaları yapmaya teşvik etmediği belirlenmiştir.
Elde edilen bulgular ışığında, Türkiye’de üretilen yüksek kaliteli sızma zeytinyağlarının daha verimli değerlendirilmesi ve uluslar arası pazarda söz sahibi olunabilmesi için TS-341 Yemeklik Zeytinyağı Standardına, ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yeni bir standart maddesi eklenmesinin sektörün tüm bileşenlerine ekonomik ve teknik anlamda katkı sağlayacağı görüşü ortaya konmuştur.
 
Kaynaklar:
  • Demirci, M. ve Bölükbaşı, B., (2003). “Akdeniz Beslenme Tarzında Zeytinyağının Önemi”, Türkiye 1. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Sempozyumu Bildirileri, İzmir, s.41-48.
  • Güney, Ö., (2010). Kalite El Kitabı, web adresi: www.omerguney.com, Erişim Tarihi: 30.12.2010, ss.8.
  • IOC, (2012). Üretim Verileri, web adresi:  www.internationaloliveoil.org, Erişim Tarihi: 30.10.2012.
  • Malhotra, (1996). Marketing Research: an applied orientation, 2.ed., Prentice-Hall International Inc, Upper Saddle River, New Jersey, pp.890.
  • Newbold, P., (1995). Statistics For Business and Economics, Prentice Hall International Editions, New Jersey. 867p.
  • Savran, M.K. ve Demirbaş, N., (2012). “Türk Zeytinyağı Sektöründe Kalite Sorununun SWOT Analiziyle Değerlendirilmesi”, Zeytin Bilimi Zeytincilik Araştırma İstasyonu Dergisi, Cilt:3, Sayı:1, s.11-18.
  • TÜİK, (2012). Tarım İstatistikleri, web adresi: www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?alt_id=45,  Erişim Tarihi: 30.10.2012.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.