Organik Madde Toprağın Canıdır

Toprak organik maddesi, bitkisel ve hayvansal doku artıklarının toprakta ayrışmaya  başlamasından mineralize olmasına dek  geçen süreçte oluşturduğu organik  bileşiklerdir. Topraktaki  organik  madde toprağın yapısına, iklime,  üzerindeki  bitki örtüsüne, yetiştirilen  ürüne  göre  ve  zamana  göre  değişiklik gösterir. Organik madde  toprağın  verimi  ve  korunması  için gereken en önemli unsurların başında gelir.  Hiçbir  üretim sisteminde  toprağa  yeterli  organik maddeyi vermeden başarılı olmak mümkün değildir. Üretici toprağına bol kimyevi gübre atmaya hazırken, organik madde her zaman ihmal edilir, küçümsenir. Oysa  organik  madde toprağın  canıdır.  Toprağın işlenmesi,  tava  gelmesi,  zenginliği,  bereketi,  verimi hep organik maddeye bağlıdır.  Organik maddenin verimle olan bağlantısı asırlar önce anlaşılmış, tarımın ilk yapıldığı zamanlardan bu yana koyu renkli toprakların daha verimli olduğu çiftçinin dikkatini çekmiştir. Toprağın canlılığı, üretimin sürdürülebilirliği açısından organik gübreler kimyasal gübreden daha önemlidir ancak kimyasal  gübre  kadar değer  verilmez,  itibar görmez ve hep göz ardı edilir. 
Organik  madde  vermeden  sürekli  kimyasal  gübre kullanmak  toprağı  zehirler.  Toprak  aşırı  kimyasal gübreleme, yanlış tarım ilaçları uygulama, aşırı sürüm gibi   sebeplerle   hızla   canlılığını   yitirmekte, tuzlanmakta    ve    çoraklaşmaktadır. Tarım topraklarının  kaybı  sadece  tarım  dışı  kullanımla değil, yanlış üretim teknikleriyle de söz konusudur. Ülkemiz topraklarının Karadeniz ve Marmara Bölgesi dışında   organik maddece   çok   fakir   olduğu bilinmektedir. Bu  durum özellikle organik gübreden başkaca bir besin kullanılamayan bir üretim sistemiolan  organik  tarımdan  elde  edilen  verimi  de düşürmektedir.  Buna  bağlı yüksek  fiyatlar  dış pazarlarda rekabet şansımızı azaltmakta ve iç pazarda yaygınlaşmayı engellemektedir. İdeal bir tarla toprağında % 5 oranında organik madde bulunması gerekir.  Ege  Bölgesi’nde  tarım topraklarının  %98,4 ünde  organik  madde  eksikliği  görülür. Bölge topraklarının  %35,7  sinde  bu  miktar %1'in  de altındadır.  Toprak organik maddesi sınıflandırması:
 
Fiziksel Yararları
  • Toprak zerreciklerini bir arada tutan küme yapıyı (agrega) geliştirir,
  • Su sutma kapasitesini arttırır. Toprakta %1 organik madde varken, ilk 30 cm. derinlikte 15 ton/da su tutulur, %2 organik maddede tutulan su miktarı 30 ton/da’dır.
  • Toprak tavını muhafaza eder,  
  • Toprağın   sıkışmasını,   pulluk   tabanı oluşmasını  önler,  toprak  kolay  işlenir, böylece toprak işleme maliyetini düşürür,
  • Kaymak  tabakası  oluşmasını  önler,  çapa işçiliği azalır,
  • Toprağın havalanmasını ve drenajını arttırır,
  • Bitki kökleri daha iyi gelişir, derine gider,
  • Erozyonu önler,
  • Kumlu ve killi toprakların yapısını iyileştirir, Sıcaklık değişimlerini tamponlar,
  • Toprağın  tozumasını  önler,  bu  sayede topraktaki   allerjen   maddeler   havaya karışarak kirletmez.
Kimyasal Yararları
  • Organik  madde  eksikliği  olan  toprakta katyon  değişim  kapasitesi  düşüktür  bu yüzden  verilen  besin  maddeleri  bitki tarafından  alınmadan  yıkanır,  organik madde katyon değişim kapasitesini arttırır,
  • Toprak pH'ını düzenler,
  • Toprakta   alınamayan   formdaki   bağlı besinleri çözerek alınmasını sağlar,
  • Tarım    ilaçlarının    toprakta    çabuk bozunmasını sağlar, fitotoksite riskini azaltır,
  • İçeriğindeki  organik  asitlerle  çevre  kirliliği yaratan  ağır  metalleri  tamponlar,  yeraltı sularına karışıp kirletmelerine engel olur,
  • Toprağın tuzlanmasını önler,
  • Aşırı   kimyasal   gübre   ile   tuzlanmış, çoraklaşmış   toprakların   iyileştirilmesini sağlar.
  • Azot,  fosfor,  potasyum  gibi  bitki  besin elementlerini  sağlar,  yavaş  çözünen  gübre gibidir.  
  • Toprağa verilecek kimyasal gübre miktarını azaltır.
 
Biyolojik  Yararları
 
  • Toprakta  yaşayan  organizmalarına  besin sağlar,  
  • Solucanlar,  aktinomisetler,  mikorizalar  gibi faydalı toprak canlıları artar,
  • Bitkilerde stresi önler,
  • Bitkileri bağışıklık mekanizmasını güçlendirir,  hastalık  ve  zararlılara  karşı dayanımını arttırır,
  • Topraktaki biyolojik aktivite arttıkça bitkide verim artar, 
Sağlıklı toprak, sağlıklı üretim, sağlıklı nesiller.
 
Organik Maddeyi Arttırmanın Yolları
  • Organik gübre kullanmak,  
  • Kompost yaparak toprağa vermek, kompost çayı yapmak,
  • Yeşil gübreleme yapmak, Aşırı  toprak  işlemeye  engel  olmak,  anızı yakmamak,  
  • Aşırı otlatmaya engel olmak, otlatma planı uygulamak,
  • Ürün rotasyonuna dikkat etmek,
  • Malçlama yapmak,
  • Örtü bitkisi yetiştirerek toprağı korumak,
  • Erozyona karşı gereken tedbirleri almak,
  • Toprak mikroorganizmalarını destekleyecek uygulamalar yapmak,
  • Toprağa  çok  biyokütle  bırakacak  bitkiler yetiştirmek,
  • Baklagiller yetiştirmek,
  • Uzun süre nadasa bırakamamak,
  • Deniz  yosunu,  kan  unu,  kemik  unu,  gibi organik maddelerle desteklemek,
  • Biokömür (Biochar) yapıp toprağa katmak,
  • Sürdürülebilir olmadığından kontrollü olarak leonardit, turba gibi kaynakları kullanmak.
 
Toprak, dedemizden emanet, torunlarımıza mirastır. 
 
Toprağın  organik  maddesini  arttırmanın yararları uzun vadede görülür, verim artarak devam eder.  Toprak kaybetmek sadece savaşla, tarım dışı kullanıma    açılmayla,    yapılaşmayla, erozyonla olmaz.  Verimsiz, çorak, organik maddece fakir toprak kaybedilmiş demektir. 
 
KAYNAKLAR:

1. Ziraat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yayınları.
 
GÖRSELLER:
1. http://bit.ly/1SMvx11
2. Neil Palmer, http://bit.ly/1SfOA93
3. http://bit.ly/1DaDYBd

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.