Şifalı Zehir

 
Şifalı zehir mi olur hiç diyebilirsiniz. Bal arısının ürünlerinden biri olduğunu söylesem, bu mucizevi karışıma “şifalı” demek doğru olur herhalde. Peki, bu karışım nasıl olur da şifalı olarak kabul edilir? 
 
Arı İğnesi ve Arı Zehri

Bal arısı ailesinde işçi arı ve kraliçe arının abdomenin sonunda iğnesi bulunmaktadır. Erkek arının ise iğnesi bulunmaz. İğne, iğne odacığından çıkan ince, sivri uçlu bir savunma organıdır [1]. Kraliçe arı iğnesini genellikle kovandaki diğer kraliçelere karşı kullanır. Çünkü her kovanda sadece bir adet kraliçe arı (ana arı) bulunmaktadır. Schmidt (1995), genç kraliçe arıların iğnesinde bulunan zehrin, işçi arıların zehrinin farelerdeki zehirleyici etkisinin yarısına sahip olduğunu, 1-2 yaştaki kraliçe arıların ise zehrinin inaktif hale geldiğini belirtmiştir.
İşçi arıların iğnesi geriye doğru çentiklidir. Bu yüzden işçi arı sokmak üzere iğnesini bir yere batırdığında geri çekemez ve bunun sonucunda organını kaybederek ölür [1].
Şifalı Zehir

Son zamanlarda sıkça karşımıza çıkan bir kelime olan “apiterapi” yi, bal arısı ürünlerinin sağlık amaçlı kullanımı [2] olarak tanımlayabiliriz. Mevzubahis olan arı zehri de apiterapide özellikle de son yıllarda değeri gittikçe artan bir şekilde kullanılmaya başlanmış bir üründür.
 
Apis mellifera zehri temelde melittin, fosfolipaz A2, histamin, hiyalüronidaz, katekolamin ve serotoninden oluşur. Bu bileşenlerin bir kısmının alerjik reaksiyonlarla ilişkili olduğu bulunmuş [3]. Bu yüzden alerjisi olanların bu maddelerin etkisine dikkat etmesi gereklidir.

Bal arısı zehri ve bileşenlerinin analjezik, anti-enflamatuar, anti-nosiseptif ve anti-kanser etkileri gibi farmasötik etkilerinin olduğu bildirilmiştir [5]. Arı zehrindeki melittin meme kanseri ve prostat kanseri gibi bazı kanser türlerinde etkili olarak kullanılmaktadır [6].  Örneğin Jeong ve ark.’ları (2014), yaptıkları çalışmada, arı zehrinde bulunan melittinin meme kanseri hücre motilitesi ve göçüne karşı inhibe edici etkisinin olduğunu belirtmişlerdir.

Arı zehri diş hastalıklarının tedavisinde de alternatif olarak kullanılabilir. Örneğin, Leandro ve ark.’ları (2015) arı zehrinin diş çürüğüne karşı etkisiyle ilgili yaptıkları çalışmada Streptococcus salivarius, S. sobrinus, S. mutans, S. mitis, S. sanguinis, Lactobacillus casei ve Enterococcus faecalis bakterilerini test etmiş ve apitoksin ve onun bileşimi olan melittinin oral patojenlere karşı potansiyel etkisinin olduğunu belirtmişlerdir.

Arı zehrinin diyabet hastalığında da olumlu etkisi olabilir. Örneğin, Behroozi ve ark.’ları (2014) yaptıkları çalışmada insan hemoglobinindeki glikasyon üzerine arı zehrinin etkisine bakmışlardır ve arı zehrinin diyabet komplikasyonlarını önlemek için doğal bir ilaç olarak kullanılabileceğini belirtmişlerdir.

Arı zehri artrit hastalıklarında da tedavi amaçlı kullanılabilir. Örneğin, Lee ve ark.’ları (2004) arı zehri ile akupunktur tedavisinin artrit gelişimini bastırdığını belirtmiştir.

Deri ile ilgili sorunlarda da arı zehri alternatif tedavi olarak kullanılabilir. Örneğin, Han ve ark.’ları (2007), Ultraviyole-B (UVB) ışınları cildin fotoyaşlanmasına ve cilt tümörüne neden olan deri fibroblastlarında matris metaloproteinaz-1 (MMP-1) ve stromelisin-1 (MMP-3) sentezini indüklediğini belirtmişler ve yaptıkları çalışmada UVB ışınlanmış insan dermal fibroblastlarındaki MMP-1 ve MMP-3 üzerinde bal arısı zehrinin etkisine bakmışlar. Sonuç olarak bal arısı zehrinin, ışıkla yaşlanmayı önlemede fotokoruyucu madde olarak kullanılabileceğini belirtmişlerdir.

Arı zehrinin beyin ile bağlantılı rahatsızlıklarda olumlu etkisi olabilir. Örneğin, Cho ve ark.’larının (2012) yaptığı çalışmada, hem akapunktur ve hem de arı zehri akupunkturunun Parkinson hastalığı için destekleyici tedavi olarak umut verici sonuçları olacağını ortaya koymuşlardır.

Arı zehri ile ilgili yapılmış daha birçok araştırma ileride yapılacak araştırmalara ışık tutmaktadır. Yapılan bu çalışmaların olumlu sonuçları sayesinde, bu mükemmel karışımın tedavisi zor olan çeşitli hastalıklarda da alternatif/ek tedavi olarak kullanılabilmesi, bu hastalıkların iyileşme sürecine önemli destek sağlayabilir.
Ülkemizde de bu tip çalışmaların yapılarak geleceğe umut verici sonuçların ortaya koyulması ve apiterapi çalışmalarının yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Doktorunuzun tavsiyesine mutlaka uyun efendim. Şifalı günler dilerim.
 
Honey bee venom has been used as an alternative therapy in apitherapy practices. Honey bee venom and its constituents have been used as alternative treatment such as analgesic, anti-inflammatory, anti-nociceptive, and anticancer effects. In this review information is given about the medicinal effects of honey bee venom.

Kaynaklar:
1. http://www.marmarisbalevi.com.tr/tr/bal-arisi/bal-arisinin-vucut-yapisi (erişim tarihi: 12.07.2015)
2. http://www.balder.org.tr/sunumlar/Dr_Timucin_Atayoglu_(No_20).pdf (erişim tarihi: 12.07.2015)
3. Junior, R. S. F., Sciani, J. M., Marques-Porto, R., Junior, A. L., Orsi, R.de.O, Barraviera, B. and Pimenta, D. C., 2010. Africanized honey bee (Apis mellifera) venom profiling: Seasonal variation of melittin and phospholipase A2 levels. Toxicon 56, 355–362.
4. Behroozi, J., Divsalar, A. and Saboury, A. A., 2014. Honey bee venom decreases the complications of diabetes by preventing hemoglobin glycation. Journal of Molecular Liquids, Volume 199, Pages 371–375.
5. Cho, S-Y., Shim, S-R., Rhee, H. Y., Park, H-J., Jung, W-S., Moon, S-K., Park, J-M., Ko, C-N., Cho, K-H. and Park, S-U., 2012.  Effectiveness of acupuncture and bee venom acupuncture in idiopathic Parkinson's disease. Parkinsonism & Related Disorders, Volume 18, Issue 8, Pages 948–952.
6. Oršolić, N., 2012. Bee venom in cancer therapy. Cancer and Metastasis Reviews, Volume 31, Issue 1-2, pp 173-194.
7. Han, S., Lee, K., Yeo, J., Kweon, H., Woo, S., Lee, M., Baek, H. and Park, K., 2007. Inhibitory effect of bee venom against ultraviolet B induced MMP-1 and MMP-3 in human dermal fibroblasts  (Article). Journal of Apicultural Research, Volume 46, Issue 2, Pages 94-98.
8. Jeong, Y-J., Choi, Y., Shin, J-M, Cho, H-J., Kang, J-H., Park, K-K., Choe, J-Y., Bae, Y-S., Han, S-M, kim, C-C., Chang, H-W and Chang, Y-C., 2014. Melittin suppresses EGF-induced cell motility and invasion by  inhibiting PI3K/Akt/mTOR signaling pathway in breast cancer cells. Volume 68, Pages 218–225.
9. Leandro, L. F., Mendes, C. A., Casemiro, L. A., Vinholis, A. H. C., Cunha, W. R., de Almeida, R. and Martins, H. G., 2015.  Antimicrobial activity of apitoxin, melittin and phospholipase A2 of honey bee (Apis mellifera) venom against oral pathogens. An. Acad. Bras. Ciênc. vol.87 no.1 Rio de Janeiro.
10. Lee, J-D, Kim, S-Y., Kim, T-W., Lee, S-H., Yang, H-I., Lee, D-I. and Lee, Y-H., Anti-inflammatory Effect of Bee Venom on Type II Collagen-Induced Arthritis. Am. J. Chin. Med. 32, 361.
11. Schmidt, J. O., 1995. Toxinology of Venoms From the Honey Bee Genus Apis. Toxicon, Vol. 33, No.7, pp. 917-927.
 
Görseller:
  1. http://bit.ly/1KToXkQ
  2. http://bit.ly/1LBL7uV 
  3. http://bit.ly/1Vl5h0F
  4. http://bit.ly/1JoLnud 
 

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.