Kompost

Kompost bitkisel ve hayvansal kökenli malzemenin teknolojik bir metoda göre mikroorganizmalar tarafından mineralize edilip olgunlaştırılması ile elde edilen çok değerli bir üründür.

Kompost, sadece organik gübre değildir. Aynı zamanda toprak aktivatörü ve toprak düzenleyicisidir. Gübre toprağa sadece bitkilerin gelişmesi için gerekli besin maddesi kazandırırken, kompost hem besin maddesi, hem organik madde kazandırır, hem de toprağın yapısal düzenini sağlar, toprağın kimyasal, fiziksel ve biyolojik özelliklerini iyileştirir.

Kompost önemli bir geri dönüşüm ürünüdür. Son dönemde hayvancılık işletmelerinin atıkları önemli bir sorun haline gelmiştir ve tarlalara atılması da yasaktır. Cezai müeyyideler de başlamış durumdadır. Bu durumda çözüm kompostlamadır. En hızlı ve profesyonel kompostlama aerobik yöntemlerle gerçekleşir.
  • Aerobik kompostlama sürecinde yeterli oksijen vardır.
  • Aerobik mikroorganizmalar organik maddeyi yıkar ve humus gibi nispeten kararlı bir organik son ürünü üretir.
  • İşlem sırasında humik ve fulvik asitler gibi organik asitler meydana gelir.
  • Fitotoksite riski azdır.
  • Kompostlama sırasında üretilen ısı, proteini yağı ve selüloz gibi karbonhidratların parçalanmasını hızlandırır. Bu nedenle süreç kısalır.
  • Zararlı patojenler, yabani ot tohumları vs. ölür.Bütün bu sebeplerle tarımsal üretimde aerobik kompostların kullanımının daha yararlı olduğu tespit edilmiştir.
Kompost Yapımını Etkileyen Faktörler
 
Kompost ne sağlar?
  • Toprağa organik madde sağlar.
  • Verimi ve canlılığı arttırır.
  • Toprağın havalanma özelliğini arttırır. Köklerin daha iyi havalanmasını sağlar. Havadar, kabarık ve yumuşak bir toprak sağlar.
  • Toprağın çatlamasını engeller, drenaj sağlar.
  • Kompost toprağın su tutma kapasitesini arttırır. Kompost uygulanan topraklarda daha az su ile daha verimli bir sulama sağlanır.
  • Tohumun çimlenmesi, sürgün  ve kök verimini arttırır, hızlı gelişmeyi teşvik eder.
  • Çeliklerde kök gelişimini arttırır.
  • Fidan ve fidelerin köklerinin güzel gelişmesini sağlar.
  • Toprağın rengini koyulaştırır. Böylece toprak daha fazla güneş enerjisi emer. Bu da erkencilik sağlar.
  • Yavaş salınımlı gübre gibidir. İçeriğindeki hümik ve fülvik asitler sayesinde toprakta bağlı olan, alınamayacak formdaki besinlerin de bitki tarafından alınmasına destek olur.
  • Rüzgar ve su erozyonunun önlenmesine yardım eder.
  • Kompost topraktaki yararlı organizmaların çoğalmasını sağlar.
  • İçerisindeki faydalı mikroorganizmalar topraktaki hastalık ve zararlı etmenlerini baskılar.
Ahır Gübresinden Farkı Nedir?
  • Kompostun olgunlaşması sırasında doğal olarak oluşan ısı sayesinde yabancı ot tohumları ölür.
  • Çiftlik gübresi dışarıda beklerse içindeki besin elementleri yağmurla yıkanır, yok olur. Beklerken suyu süzülüp yeraltı sularına karışır. Kirlenmeye sebep olur.
  • Özellikle bioreaktörde kompost yapımında, gübre bekletilmeden işlenir, kontrollü şartlarda teknolojik yöntemlerle birkaç günde kompost haline gelir ve bu arada içindeki besin maddelerini korur.
  • Ahır gübresini toprağa olduğu gibi veremezsiniz. Olgunlaşmamış gübre bitkiyi yakar. Oysa doğru yapılmış komposta doğrudan ekim, dikim yapılabilir. Toksik değildir.
  • Kompost çevreci bir üründür. Ahır gübresi, zararlı böcekler, fareler ve sinekler için yataklık yapar, koku üretir. Bu gibi sakıncalar kompost kullanmakla ortadan kalkar. 

Kompost nerelerde kullanılır?
 

Kompost gübredir. Bitkisel üretimin bütün aşamalarında kullanılır.

  • Kaplı süs bitkileri yetiştiriciliğinde, repikajda, mevsimlik çiçek yetiştiriciliğinde,
  • Peyzaj alanlarında, parklarda fidan ve fide dikiminde, ev bahçelerinde, balkon saksılarında,
  • İç mekan bitkilerinde,
  • Tohumdan yeni çim alan tesisinde, eski çimlerin gençleştirilmesinde, üstten kumlamasında, hazır çimlerin taban gübrelemesinde, tamirinde kullanılır.
  • Profesyonel solucan yetiştiriciliğinde kullanılan en kaliteli ve verimli solucan yemidir.
  • Kompost malç malzemesi olarak kullanılır. Örneğin Avustralya’ da cabarnet savignon üreticileri sıra üzeri 40 cm genişliğinde, 0,5 cm yüksekliğinde kompost kullandıklarında ,
  1. 3 ay sonra % 50 sürgün artışı
  2. 6 ay sonra verimde katlama,
  3. meyve suyu ve şekerinde artış tespit etmişlerdir.
  • Kompost toprak ıslahında kullanılır.
  • Büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinde hayvan altlığı olarak kullanılır.
Bitkisel üretimde verimliliğin artırılması, toprakların fiziksel ve kimyasal yapısının iyileştirilmesi, insan sağlığının korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesi amacıyla, organik atıkların mutlaka kompostlanarak kullanılması gerekir.

Kompost Nasıl Üretilir?

Kompost üretiminin aktif ve pasif süreçli birçok yöntemi vardır. Aktif havalandırmalı sistemler hızlı kompost oluşumunu sağlar. En seri üretim kapalı sistemde bioreaktörde yapılır.  Açık sistemde kompost üretimi 3-6 ay gerektirirken kapalı bioreaktör sisteminde 3-6 günde kompostlanma bitmekte ve seri üretim sağlanmaktadır. Açıkta aktif havalandırmalı sistemde traktör ekipmanı kompost çeviriciler kullanılmaktadır. Namlu halinde yayılan çiftlik gübresi çevirici sayesinde karıştırılıp havalandırılır. Bu yöntemde karıştırma miktarına, C/N oranına ve ortam şartlarına bağlı olmak üzere süreç 3 ayda tamamlanır. Bu yöntemde nemi dışarıdan vermek gerekir.
Bioreaktörde kompostlama
 
  • Tamamen kapalı bir sistemde organik madde sürekli çevrilirken içerideki ısı ve hava kontrol altında tutulur.
  • Kompostlaşma 3-7 günde tamamlanır.
  • Kompostlaşma sonrası olgunlaşma süreci karıştırma ile 1 haftada tamamlanır.
  • Bu üretim şeklinde hammadde  genellikle büyükbaş işletmelerinin işletmesinin gübresidir.
  • Kapalı ortamda, bilgisayar kontrollü yapılan üretim esnasında oluşan yüksek biyolojik ısıdan dolayı yabancı ot tohumları ve zararlı patojenler yok olmaktadır.
  • Bioreaktörde gerçekleşen fermantasyon toprağın dostu olan faydalı mikroorganizmaların ve trichodermanın artmasını, beslenmesini sağlamaktadır.
  • Bioreaktörde üretim, kompostun içindeki besin elementlerinin yok olmasını engellemektedir.
  • Bioreaktörde yapılan üretim, en kaliteli kompost üretme tekniğidir. İhtiyaca cevap verebilecek farklı kapasiteden komposter bioreaktörler vardır.
Görseller:
        Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.