AYVAYI YİYELİM

 
Genelde pek çoğumuz ayvayı sevmiyor ancak benim kendisi ile özel bir bağım var. Bu yüzden çevremdeki herkese bu güzel meyveyi tanıtmak ve sevdirmek istiyorum. “Ayvayı yemek” her ne kadar argo bir ifade olsa da sağlık açısından faydalarını öğrendiğinizde inanın bana siz de "Mutlaka yemeliyim!" diyeceksiniz. Ayvayı yerken boğazda kaldığı için yiyemeyenler çoğunlukta; eğer siz de bu yüzden ayvayı yiyemiyorum diyenlerdenseniz, ilerleyen kısımlarda bunun çözümünü sizlere sunacağım.
 
Bu zamana kadar gereken önem verilemeyen ve üvey evlat gibi hep dışlanan ayvanın son yıllarda üretiminin gittikçe artış gösterdiğini ve kıymetinin anlaşılmaya başlandığını sevinerek söyleyebilirim. Ayrıca baştan belirtmekte de fayda var, Türkiye dünya ayva üretiminde 121.764 ton ile ilk sırada yer alıyor yani dünya lideriyiz.
 
İnsanoğlunun bildiği en eski meyvelerden biri olan ayvanın eski Yunan ve Roma medeniyetleri döneminden beri kültürü yapıldığı bilinmektedir. Tarihi kaynaklarda 4000 yıl kadar önce Mezopotamya medeniyetlerinin ünlü şehri Babil’de yetiştirildiği yazılı olan ayvanın, Pompei fresklerindeki figürlere göre de eski Yunan ve Romalılar tarafından balla birlikte yenilen bir meyve olduğu görülmektedir.
 
M.Ö. 600‘de Solon zamanında düğün törenlerinde gelinlerin damada sevgi, bolluk, zenginlik ve uzun ömür sembolü olarak bir ayva meyvesi sunmaları gelenekselleşmiştir. Günümüzde ise evlenenlere “ayvayı yedin” kelimesinin sıklıkla kullanılmasının, milattan öncelerden kalan bir gelenek olduğunu düşünmek istiyorum :) Günümüzde düğünlerde resimde gördüğünüz gibi damada ayva takan insanlar bile var. Çok iyi niyetli olan bu insanlar pek tabi ayvayı bolluk ve bereket simgesi olarak damada takdim ediyorlar.
 
Ayva meyvesi yüksek tanenden içeriği nedeniyle buruk bir tada sahiptir ve daha öncesinde de belirttiğim gibi bu özellik meyvenin taze olarak tüketilmesini olumsuz yönde etkiler. Dünyada ayva tüketim şekillerine baktığımızda ayvayı taze olarak tüketen tek ülke Türkiye; yani ayva konusunda ilklerimiz ve teklerimiz bulunmakta. Diğer ülkeler ise ayvayı pişirdikten sonra reçel, tatlı, komposto, marmelat vb. şekillerde tüketmeyi tercih ediyor.
 
Ayva meyvesinde pektin, tanen, şeker, organik asit, A ve C vitamini ve mineral tuzlardan bol miktarda bulunmakta, tohumlarında ise yüzde 14-18 oranında tutkal maddeler, yüzde 16-20 oranında yağ, tanen, renkli maddeler ve yüksek oranda protein, az miktarda amigdalin ve emülsin olduğunu bilinmektedir.
 
Meyve olarak tüketiminin yanı sıra başlıca kullanım alanlarını şöyle sıralayabiliriz:
 
·           Kozmetik sektörü  (parfüm, şampuan, krem vb. yapımında)
·           Tekstil sektörü (kumaşların apresinde)
·           Gıda sektörü  (jelatin yapımında) 
·           İlaç sektörüdür.
 
Faydaları ise saymakla bitmez:
 
·         Sindirim sistemi için faydalıdır. Mide ve bağırsakları çalıştırır, hazmetmeyi kolaylaştırır ve ishali keser.
·         İnce bağırsak iltihabını giderir.
·         Dizanteri hastalığının tedavisinde kullanılır.
·         Kanı temizler.
·         Karaciğerin çalışmasını düzenler.
·         Safra salgısını arttırır.
·         Damar sertliğini önler.
·         Tansiyonu düşürür.
·      Kurutulmuş ayvanın suda bekletilmesiyle elde edilen gargara boğaz iltihabına iyi gelir; ses kısılmasını ve öksürüğü önler.
·         Çekirdekleri kaynatılıp suyu içilirse göğsü yumuşatır.
·         Çekirdeklerinden yapılan merhem, dudak ve meme çatlaklarında, egzamalarda kullanılır.
·         Ayvanın yaprağını yakıp kül olmadan söndürüp iyice dövüp göze çekilirse çok faydalıdır.
·         Çiçeği baş ağrısını geçirir, kalbe, beyne iyi gelir. 
 
Ayva ile ilgili vahiy ve hadisler de bulunmaktadır. İşte bunlardan bir tanesi:
 
“Rivayet edilmiştir ki, bir kavim / topluluk, çocuklarının çirkinliğini Peygamberlerine şikâyet etmiştir. Bunun üzerine Allah o Peygambere; ‘Onlara; gebe olan hanımlarına ayva yedirmelerini tavsiye et, çünkü bu meyve çocuklara güzellik sağlar.’ diye vahiy etmiştir.” (İhya, IV/278).
 
Son yıllarda grip ve soğuk algınlığı kış aylarının en büyük kabusu. “Soğuk algınlığına karşı ayva suyu” tarzında gazete manşetleri belki sizin de dikkatinizi çekmiştir. Yüksek mineral ve vitamin içeren ayva suyunun kış aylarında sıkça görülen üst solunum yolu enfeksiyonlarının önüne geçilmesinde oldukça etkili olduğu belirtilmektedir. O yüzden ayvayı yiyelim suyunu da içelim ;)
 
Ayvayı boğazında kaldığı için yiyemeyenlere bir de küçük önerim olacak. Bu tarif aynı zamanda çok güzel de bir mezedir ve İzmir’e yolu düşenler bilir. Tuz  ve limon suyu karışımı hazırlıyoruz ve ayvayı rendeleyerek ya da ince ince elma dilimi şeklinde keserek bu karışımla servis ediyoruz. Böylece hem ayva boğazınızda kalmıyor hem de çok güzel bir meze olarak sohbetinize eşlik ediyor. Farklı lezzetlere açıksanız ayva dolmasını ve ayvalı tas kebabını  da mutlaka denemelisiniz.
 
Tüm bu bahsettiklerimden sonra ayvayı yiyelim diye boşuna dememişim değil mi? Hem sağlığımız hem de farklı lezzetler denemek açısından ayvayı sevelim ve yiyelim. Hepimizin bildiği bir türkü ile de sizlere veda ediyorum.
 

Ayva çiçek açmış yaz mı gelecek?
Gönül bu sevdadan vaz mı geçecek?
Sağ gözüm seğriyor yar mı gelecek?

Uyan yarim uyan gel tut elimden,
Nasıl ayrılayım tatlı dilinden.

Evlerinin önü vişne fidanı,
Dolanı dolanı buldum odanı.
Hani bu güzelin körpe fidanı,

 Yandım Allah yandım al kanım akar,
 Al duvaklı gelin yoluma bakar.

 
KAYNAKLAR:
 
Starndjev, 1986. Meyvelerin Değerlendirilmesi, Zemizdat Yayınevi, SOFYA/1986.

 

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.

Tolga Say - 07.10.2018 01:31
Ayvanın üzerine toz halde Türk kahvesi (limon suyu ile yada sade) döküp deneyin bir de...
ŞeflerinMutfağı - 19.01.2016 16:39
Ayva gerçekten çok sağlıklı bir meyve... yemek tarifleri
hüsamettin - 22.04.2014 10:03
Bu kadar kaliteli ve faydalı meyveleri herkes yemek ister.
husamettin - 17.04.2014 17:07
Ellerinize sağlık.
okan - 17.04.2014 10:06
Bende artik ayvayi yemek istiyorrumm :)
ibrahim sarı - 17.04.2014 00:45
Süper bir çalışma olmuş elleriniz ve aklınız dert görmesin....
AYSE - 09.03.2014 14:15
Cok sevdigim bi meyve , bu yaziyi okuduktan sonra sevdikleriminde tüketmesini sagliycam..Bilgileriniz icin tesekkurler Müge Şahin