İncirin İhracat Yolculuğu

İncir, subtropik ve ılıman iklim kuşağındaki ülkelerde yaygın olarak bulunan meyve türlerinden biridir. Kültüre alınışı insanlık tarihi kadar eskidir. Anadolu, incirin gen merkezi olarak bilinmektedir. Türkiye, kuru incir üretim ve ticaretinde, Dünyada ilk sırada yer almaktadır (Anonim, 1999).
 

2013 yılı itibariyle dünyada 358 bin 500 hektar alanda incir üretimi yapılmaktadır. Dünya incir üretim alanlarının %14’ü Türkiye’ye aittir. Fas, Cezayir, Mısır üretim alanları bakımından önde gelen ülkelerdir (Tablo 1).
 
Kaynak:  FAO,  2016

Dünyada 2004-2013 yılları arasındaki döneme ait ortalama incir üretimi 1 milyon 120 bin ton’dur. Bu üretimin ortalama %27’si Türkiye’ye aittir. Son on yıllık ortalamaya göre Türkiye, 260 bin ton ile incir üretiminde ilk sırada yer almaktadır. Türkiye’yi Mısır, Cezayir, Fas, İran, Suriye, İspanya, ABD gibi ülkeler takip etmektedir.
 
 
Türkiye üretimde olduğu gibi dünya kuru incir ihracatında da birinci sıradadır,  2013 yılında 76 bin ton kuru incir ihraç etmiş ve 242 milyon dolar gelir elde etmiştir.  Türkiye’yi ABD, Afganistan, Almanya, Yunanistan ve İspanya izlemektedir (Tablo 3). 
 
 
 
Kuru incir ihracatı; kuru incir, incir ezmesi, hurda ve kesme olarak dört şekilde yapılmaktadır ve dördünün toplamı şeklinde hesaplanır. Tablo 4’de görüldüğü gibi 2015/16 sezonunda kuru incir ihracatı 45 bin ton’dur. Toplam kuru incir ihracatının % 88’lik kısmını kuru incir oluşturmaktadır.

Türkiye son on yılda yıllık ortalama 40 bin ton dolaylarında kuru incir ihracatı gerçekleştirmiştir. Kuru incir ihracatının en yüksek olduğu sezon 55,6 bin ton ile 2014/15 sezonudur. En düşük yemeklik kuru incir ihracatı ise 29,5 bin ton ile 2008/09 sezonunda gerçekleşmiştir (Tablo 4).
 
 
2015 yılı verilerine göre Türkiye’nin en fazla kuru incir ihracatı yaptığı ülke Fransa’dır.  Fransa’yı Almanya, ABD ve İtalya izlemektedir. İhracatımızın büyük çoğunluğu AB ülkelerine (%60) yapılmaktadır. Tablo 5’te görüldüğü gibi 2008’den bu yana Çin’in yaptığı kuru incir ithalatı 7,6 tondan 2.880 tona ulaşmıştır. Çin’in ithalatının bu şekilde yükselmesi kuru incir için yeni bir pazar oluşmasını sağlamıştır.
 
 
İhracat verilerini incelediğimizde yıllar itibarıyla 2008’den 2015’e birçok değişiklikler meydana gelmiştir. Japonya’nın 2008 yılı ithalatı 382 ton iken günümüze geldiğimizde 1.080 tona ulaşmıştır. Avustralya da aynı şekilde 459 ton dan 1.539 tona yükselen bir seyir izlemektedir. Vietnam ise 2008 yılında ülkemizden incir ithal etmezken 2015’te 2.217 ton ithal etmiştir. Yıllar itibariyle yeni pazarlar oluşmakta ve ihracat miktarımız artmaktadır.
 
2015/16 sezonunda açıklanan 74 bin 505 tonluk kuru incir rekoltesinin yaklaşık 65 bin tonluk kısmı ihraç edilmiştir. 2016- 2017 sezonu için kuru incir rekoltesi 72 bin ton olarak öngörülmüştür. Geçen sezona göre rekoltede düşüş olsa da, bu yıl ürün kalitesinin geçtiğimiz yıla göre daha yüksek olması nedeniyle kuru incir ihracatında bir değişiklik meydana gelmeyeceği düşünülmektedir. İncir ihracatında geçtiğimiz yıl yaşanan önemli sorunlardan biri hidrojen peroksit sorunudur. Bazı işletmeler dış pazarın beyaz incire alıştığı gerekçesiyle hâlâ hidrojen peroksit kullanarak sorunun büyümesine sebep olmaktadırlar.
 
Kuru Meyve Tanıtım Grubu’nun Uzakdoğu’ya yönelik yürüttüğü tanıtım çalışmaları kuru incir ihracatında kendini göstermeye başlamıştır. 2014/15 sezonunda Asya ve Okyanusya bölgesine Türkiye’nin kuru incir ihracatı 6 bin 992 ton iken, 2015/16 sezonunda 9 bin 406 tona yükselmiştir. Tanıtım çalışmaları sayesinde Çin, Hindistan, Malezya, Avusturalya, Singapur, Tayvan, Tayland, Hong Kong, Vietnam başta olmak üzere o bölgedeki tüm ülkelerde incir ihracatı yapılmaya başlamıştır.

Türkiye’de taze incir ihracatı son yıllarda artış göstermektedir. Sofralık çeşitlerden başlıcaları Bursa Siyahı, Göklop, Akça, Bardakçı, Yeşilgüz, Morgüz, Beyaz Orak, Siyah Orak çeşitleridir. Bursa Siyahı taze incir ihracatında söz sahibi olan bir çeşittir (Bakış, 2015).

Taze incir ihracatına baktığımızda 2015 verilerine göre 5.333 ton ile ilk sırayı Almanya almaktadır. Almanya’yı İngiltere, Hollanda ve Fransa izlemektedir. Taze incirin yapısı gereği yola dayanıklılığı konusunda sıkıntılar yaşanmasından dolayı ihracat uzak mesafelere yapılamamaktadır. Tablo 6’dan da görüldüğü gibi ihracat çoğunlukla AB ülkelerine yapılmaktadır (Bakış, 2016).

 

Fiyatlar

2006/07 sezonunda Türkiye’nin ortalama ihraç fiyatı 4.632 $/ton ile en yüksek seviyesine ulaşmış, Dünya ortalama ihraç fiyatı da, 2.460 $/ton olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de ortalama ihraç fiyatının 5.185 $/ton ile en yüksek olduğu sezon 2014/15 sezonudur. En düşük fiyat ise 3338 $/ton 2011/12 sezonunda gerçekleşmiştir.
İhracat Sorunları

1. Aflatoksin

Aflatoksin birçok gıda maddesinde olduğu gibi incirlerde de oluşmakta, tüketim aşamasında insan sağlığı ve dış satım açısından sorun yaratmaktadır.

CCCF’nin 2012 yılındaki toplantısında, kuru incir için toplam aflatoksin limiti 10 µg/kg olarak kabul edilmiştir. DTÖ üyesi olan AB üyesi ülkeler de bu limiti AB mevzuatına “1881/2006 Sayılı Tüzükte Değişiklik Yapan ve Kuru İncirde Maksimum Aflatoksin Seviyesine İlişkin 12 Kasım 2012 tarihli ve 1058/2012 sayılı Komisyon Tüzüğü” ile kuru incir için toplam aflatoksin 10 µg/kg ve aflatoksin B1 için ise 6 µg/kg olarak 12 Kasım 2012 tarihinde taşımışlardır (Anonim, 2012).

Türkiye’den yapılan ihracattan geri dönen incirlerin büyük çoğunluğunun AB’de aflatoksin tespit edilmesi nedeni ile geri geldiği anlaşılmaktadır. Bu durum, ihracatçı firmalara ekonomik olarak zarar verirken bir yandan da Türk kuru incirinin dış pazarda itibar kaybetmesine de neden olmaktadır. Bu nedenle ihracatla ilgili kurum ve kuruluşlar, ihracat firmaları ve çiftçiler ile birlikte kuru incirde aflatoksin sorununun azaltılması için gerekli çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. (Kayabaşı, 2015)

2. İlk Yükleme Tarihi

Gümrük Beyannamelerinin ilk kayda alınış tarihi, diğer bir deyimle ilk gemi olarak tabir edilen ilk yükleme tarihi uygulamasını kuru incir ihracatı için en önemli uygulamalardan birisidir. İlk yükleme tarihinin geç ya da erken açıklanması kuru incir ihracatında bazı sorunlar yaratmaktadır (2015 Kuru İncir Raporu, 2016) .

İlk Yükleme Tarihi’nin geç açıklanması arzın artmasına, tüccar ve ihracatçının ürün alımlarında isteksiz davranmasına bu sebeplerle piyasa fiyatlarının düşmesine ve üreticilerin mağdur olmasına neden olmaktadır.

İlk yükleme tarihinin erken açıklanması ise ürünün yeterince kurumadan üretici tarafından toplanıp hasat edilmesine, yani ürünün nem oranının yüksek olmasına dolayısıyla aflatoksin yükünün artmasına sebep olmaktadır. İncirlerin yeterince kuruması, seçilip ayıklanması, aflatoksin kontrollerinden geçirilmesi için belirli bir zamana ihtiyaç duyulmaktadır. Bu yüzden erken açıklanan ilk yükleme tarihi, olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.
2016/17 sezonu için açıklanan ilk yükleme tarihi 29 Eylül 2016’dır. Tarih belirlenirken ürünün olgunlaşma zamanı, kuruma süresi, bazı bölgelerde görülen yağışlardan dolayı daha uzun sürede kuruma ihtiyacı ve Kurban Bayramı tatili gibi etmenler dikkate alınmıştır.
İlk yükleme tarihini takiben bir hafta içerisinde (29 Eylül – 5 Ekim 2016) Türkiye, 47 ülkeye 27 milyon 552 bin 546 dolarlık kuru incir göndermiştir. Türkiye, 2 Ekim 2015 tarihinde ilk gemi tarihi belirlenen 2015/16 sezonunun ilk haftasında ise 29 milyon 71 bin 500 dolarlık kuru incir ihracatına imza atmıştı.

2016/17 sezonunun ilk haftasında kuru incir ihracatında ilk sırayı 5 milyon 632 bin dolarla Fransa alırken, ikinci 4 milyon 468 bin dolarlık kuru incir ithal eden Almanya, üçüncü 3 milyon 367 bin dolarlık tutarla İtalya oldu. Bu ülkeleri; 2 milyon 554 bin dolarla İsviçre, 1 milyon 930 bin dolarla ABD izlemiştir.

İncirin dış ticaretinde bu önemli iki sorundan başka, sınır ticareti yolu ile yurda kuru incir girişi, taze incirin muhafazasındaki sorunlar, firmalar arasındaki gereksiz rekabet ve fiyat kırmalar gibi sorunlar vardır.

Taze incir ihracatında muhafaza ile ilgili yaşanan problemler, ön soğutma, frigorifik soğuk zincirli taşımacılığın geliştirilmesi, dondurularak muhafaza edilmesi şeklinde yöntemler izlenerek giderilebileceği düşünülmekedir.
 
Kaynaklar:
  1. Anonim, 1999,  Erbeyli İncir Araştırma Enstitüsü Kayıtları.
  2. Anonim. (2012, Kasım 13). Commission Regulation (EU) No 1058/2012 of 12 November 2012 amending Regulation (EC) No 1881/2006 as regards maximum levels for aflatoxins in dried figs.
  3. Aydın Denge Gazetesi, 19.08.2016.
  4. Bakış, 2016, Berrin ŞAHİN, İncir Araştırma Enstitüsü.
  5. Bakış, 2015, Berrin ŞAHİN, Hande UÇAR, İncir Araştırma Enstitüsü.
  6. FAOSTAT, http://faostat.fao.org /Erişim tarihi: 21 Ekim 2016
  7. Hürriyet Gazetesi, 25.09.2015.
  8. Hürriyet Gazetesi, 26.08.2016.
  9. Kayabaşı, İ., 2015, “Kuru Meyve İhracatında Aflatoksin Sorunu ve Avrupa Birliği Uygulamaları”T.C. Gıda Tarım Hayvancılık Bakanlığı AB Uzmanlık Tezi, Mayıs 2015, Ankara
  10. 2015 Kuru İncir Raporu, 2016,  T.C.  Gümrük ve Ticaret Bakanlığı  Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü, Şubat 2016.
  11. Türkiye İstatistik Kurumu, www.tuik.org.tr, /Erişim tarihi: 21 Ekim 2016.
Görseller:
 
KURU İNCİR VE İNCİR İLE İLİGİLİ OKUNMASI GEREKLİ MAKALELER
 
Jeotermal Enerji ve İncir
 
Hidrojen Peroksit ve İncir
 
Kurutma ve Depolama
 
Döllenme           : http://apelasyon.com/Yazi/110-incirlerde-dollenme
İlek                       : http://apelasyon.com/Yazi/449-kaliteli-ilek--kaliteli-incir
 
İncir Pası             : http://apelasyon.com/Yazi/199-incir-pasi-aydinda
 
Fiyat Oluşumu, Ekonomisi, İhracatı
 
Çeşitli
 

 

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.

Prof.Dr.Yavuz Emeklier - 06.11.2016 18:18
İncir tarımında erken hasadın önlenmesinde, yükleme tarihinin bu kadar önemli olduğu bilindiğine göre neden gerekli önlemleri alamıyoruz ?