Fonskiyonel Gıdalar

Özel bir şirkette satış müdürü olarak görev yapan Seçkin Tüzün ile fonksiyonel gıdaların ne olduğu ve faydalarından bahsettik. Sağlığına düşkün, kilo vermek isteyen okurlar Seckin bey’in bizlerle paylaştığı güzel bilgiler aşağıdaki gibidir.

Merhaba! Fonksiyonel Gıdalar nedir? Bize hangilerinden bahsedeceksiniz?

Fonksiyonel Gıdalar; vücudun sağlıklı olmasını ve hastalıklardan korunmasını sağlamak amaçlı temel besin öğelerine ek olarak beden fizyolojisi ve metabolik fonksiyonları üzerinde ek fayda getiren, doğal kaynaklardan elde edilen gıda bileşenleridir. Bu besinler, birçok sayabileceğimiz hastalıkların (yüksek tansiyon, kalp, şeker, kalp-damar hastalıkları, kanser, ülser, kolesterol gibi) oluşma riskinin azaltılmasında yardımcı olurlar.

Bu konuda birçok ülkede bilimsel kuruluşlarda, üniversitelerde çalışmalar yapılmaktadır. Ben sizlere en çok üzerinde çalışma yapılan birkaç “Fonsiyonel Gıda”dan söz etmek istiyorum. Öncelikle nesiller boyu bilinen balık yağından ve daha sonrası yapılan bilimsel çalışmalarla balık yağının vücut tarafından daha verimli kullanılması için elde edilen balıkyağı asitlerini, buna ek olarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en büyük sağlık problemlerinin önünde gelen 'OBEZİTE'nin önlenmesinde yardımcı olacak bir üründen, yani CLA (Konjuge Linoleik Asit)ten ve son olarak da kalp damar rahatsızlıklarının temel kaynağı 'KOLESTEROL'ün düşürülmesine yardımcı olan bitkisel sterollerden de biraz bahsedeceğim.
Omega 3 Yağ asitleri ne işe yarar, zararı var mıdır?

Kaynağı ağırlıklı olarak deniz olan omega 3 yağı ve yağ asitleri balık, balık yumurtası ve  kabuklu deniz hayvalarından elde edilir. Ömürler boyu elde edilen bir tecrübe ile denizden beslenen kültürlerde insanların kalp-damar ve beyin sağlıklarında bir sorun olmadan yaşamlarını sürdürdükleri bilinmektedir. Bu nedenle faydaları kanıtlanmış bir üründür.

Bilimsel olarak çoklu doymamış yağ asitleri olarak tanımlanan Omega 3 yağının en çok bilinen iki yağ asiti ise;
  • EPA: Eicosapentaenoic acid
  • DHA: Docosahexaenoic acid'dir.
EPA yağ asitinin beyin sağlığına, kandaki yağ seviyesinin düşürülmesine, kalp atışının düzenlenmesine yardımcı olduğu, DHA yağ asitinin ise kan basıncının düşürülmesinde, beyin sağlığının düzenlenmesinde, doğun öncesi bebeğin gelişiminde ve göz sağlığına yardımcı olduğu bilinmektedir.

DHA/EPA yağ asitleri yetişkinlerde normal kan basıncının korunması, trigliseridlerin normal kan konsantrasyonunun muhafaza edilmesinde ve normal beyin fonksiyonunun korunmasında, normal kardiyak fonksiyonun bakımı, fetus veya anne sütü ile beslenen bebeklerin beyin ve göz gelişiminde fayda sağlar.

Piyasada birçok farklı firmanın ürettiği değişik normlarda meyveli şurup ve yumuşak kapsül şeklinde sunulmaktadır. Ürün kalitesini tabii ki hammaddenin kalitesi belirlemektedir. Omega 3 yağ asitleri doğal kaynaklardan denizlerden sağlanmakta ve çevre kirliliğinden onlarda etkilenmektedir. Bu nedenle omega 3 hammaddesi içinde ağır metallerden, hava yolu ile taşınan yanma sonucu oluşan Dioxin ve Furan diye adlandırılan aromatik yapılardan oluşan zehirli bileşenlerden ve endüstriyel atıklardan oluşan çok zehirli PCBs (polychlorinated biphenyls) den temizlenmiş olması temizlenmiş olması büyük önem taşımaktadır.

Omega3 Yağ asitlerini günde kaç defa almalıyız?

Günlük alınması gereken miktar amaca göre değişiklik arz etmekle beraber çocuklarda günlük EPA ağırlıklı 250 mg ve yetişkinlerde ise DHA ağırlıklı 500 mg kadar olmalıdır. Günlük tavsiye miktarlarını almış olduğunuz ürün paketlerinin etiketlerinde de bulabilirsiniz. Paketlenmiş şurup ve yumuşak kapsül şeklinde tüketime sunulan Omega 3 yağ asiti ürünleri T.C. Gıda Tarım ve Hayvanılık Bakanlığı tarafından denetlenmekte ve ruhsatlandırılmaktadır.
 
CLA (Konjuge Linoleik Asit) nedir, faydaları nelerdir?
 
1978'de Drs. Wisconsin Üniversitesi'nden Pariza ve Cook, CLA'nın anti-kanserojen özellikli faydalı bir ekstre olarak keşfetti. Fareler üzerine yapılan denemeler sonucunda farelerin karın içi yağlarının azaldığı gözlemlendi. Sonralarında insanlar üzerinde yapılan çok sayıda araştırmalarla da özellikle karın bölgelerindeki yağlanmayı önlediği teyid edilmiştir.

Obezite, yarım asırdır uluslararası sınıflandırmaya salgın hastalık olarak girmiştir. Bazı ülkelerde obezite düzeyi son yıllarda iki katına çıkmış ve gelişmekte olan ülkelerde de yükselmektedir. Obeziteyi görmezden gelmenin sonuçları ciddi hastalık seviyelerinin artması ve yükselen sağlık masrafı anlamına gelmektedir.

Öncelikle obezite nedir kime denir ve nasıl hesaplanır kısaca ondan söz etmek gerekirse;

Body Mass Index (BMI) (Vücut kütle indeksi), bir kişinin kilosu ve yüksekliği temel alınarak, bir kişinin fazla kilolu veya obez olup olmadığını çabucak belirleyen bir hesaplamadır.
BMI (kg / m2)
  • Düşük ağırlık <18.5
  • Normal ağırlık 18.5-24.9
  • Kilolu 25-29,
  • Obez 30-34.9
  • Ölümcül olabilecek Obez> 35
Obezitenin insan sağlığı üzerindeki etkileri ise:
  • Kalp-damar hastalığı
  • Hipertansiyon
  • Diyabet ( Şeker hastalığı)
  • Kanser
  • Prematüre ölüm  diye sıralayabiliriz.
CLA, et ve süt yağlarında bulunan doğal olarak oluşan bir yağ asididir. Geviş getiren hayvanlarında linoleik asidi CLA'ya dönüştüren özel bir sindirim sistemi bulunur. CLA hakkında en çok klinik çalışma yapılan ürünler içinde yer almaktadır. Üzerinde bir çok klinik çalışma yapılmış ve hala yeni çalışmalar devam etmektedir. Diyette veya egzersizde değişiklik yapmadan 12 aylık bir klinik araştırmada, "3.4 gram / gün" CLA alanlar, plasebo grubuna kıyasla, vücut yağında %9'luk bir azalma ve yağsız vücut kütlesinde% 2'lik bir artış sağlamışlardır.
 
CLA iki biyoaktif izomerden oluşan bir 50:50 karışımından oluşur: cis-9, trans-11 ve trans-10, cis-12. CLA'nın kısaca faydalarından söz etmek istersek;
  • CLA yağsız vücut kütlesi korurken veya arttırarak vücut yağını azaltmaya yardımcı olur.
  • Yeme sonrası depolanan yağ miktarını azaltır.
  • Yağ hücrelerindeki yağ parçalanma oranını artırır.
  • Mitokondri yağ yakma oranını artırır.
  • Toplam yağ hücrelerinin sayısının azaltılmasına yardıncı olur.
CLA ürününü eczanelerde besin takviyeleri bölümünde TONALIN CLA yada CLA isimleri altında temin edilebilir. Tavsiye edilen miktarlar yine aynı şekilde kutularının üzerinde yer almaktadır.
 
Bitkisel steroller nedir?

Kolesterol hayvansal dokularda hücre duvarlarında bulunan ve kan plazmasında taşınan önemli bir yapı taşıdır (özellikle beyinde) ve seks hormonları için önemli bir kaynaktır. Beslenme ile alınmakla beraber vucudumuz tarafından da sentezlenir. Kolesterolün istenenden fazla kanda birikmesi damarlarda damar sertleşmesine ve ayrıca safra pigmentleri ile birleşerek safra taşlarının oluşumuna da neden olur.

Sterol yağın içinde bulunan yağın bir bileşenidir. Sterollerin hayvansal dokularda bulunan yapısına kolesterol, bitkisel dokularda bulunan yapısına ise sitosterol, sitigmasterol ve compesterol diye adlandırılır. Kolesterol kanda lipoproteinler vasıtasıyla taşınmaktadır. Düşük yoğunlukta olan LDL ile taşınanlara (low density lipopretein: LDL) kötü kolesterol ve yüksek yoğunluklu lipoproter ile taşınanlara  (high density lipoprotein: HDL) iyi kolesterol diye adlandırılır.

Kalp damar rahatsızlarına neden olan en önemli unsurlardan biri, herkes tarafında da bilinen kandaki yüksek kolesteroldür. Yüksek kolesterolün iki nedeni vardır. İlki genetik faktör ve diğeri de yanlış beslenmeden kaynaklanmaktadır.

Bilimsel çalışmalar göstermiştir ki beslenme faktörünü bitkisel sterollerle kontrol altına alınabilmektedir. Bitkisel steroller hayvansal dokularda bulunan kolesterollere göre daha küçük yapıda ve vücuttta daha hızlı bir emilim sağlar. İnce bağırsakta vitaminler, proteinler ve steroller bir bileşik oluşturduktan sonra emilim gerçekleşir. Bu bileşimde bitkisel steroller kolesterolün yerini almakta ve bileşimde kendine yer bulamayan kolesterol hızlı bir şekilde dışkı ile dışarı atılmaktadır.

Bitkisel kolesteroller üzerinde yapılan bilimsel çalışmalar göstermiştir ki; günde 1.3 g tüketilmesi durumunda üç haftanın sonunda kötü kolesterolün %10 - 15 seviyesinde azalma sağlamıştır. Bitkisel steroller bir ilaç değildir ve tıbbi olarak yüksek kolesterol tedavisinde esas tedavi unsuru olarak kullanılamaz. Kandaki normal kolesterol seviyesi 200 mg/dl dır. Bu değerin üzerine çıkan her seviye bir risk faktörü içermektedir. İlaç tedavisi gören hastaların tedavisinde yardımcı unsur olarak tavsiye edilmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde FDA ( Amerika Gıda ve İlaç Dairesi), Avrupa Birliği'nde ilgili kurumlar ve ülkemizde Gıda Kodeksi tarafından onaylı bir üründür. Ülkemizde besin takviyesi olara ve ayrıca margarin, süt, ayran ve meyveli yoğurtlarda fonksiyonel gıda olarak kullanılmaktadır.
 
Görseller:
  1. Verywell.com
  2. Personal Trainer Hampsted
  3. Oxford Vitality
     

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.