En Eski Organik Tarım Metodu Olan Biyojik-Dinamik Tarım

Yazar: Nurhayat Bayturan
 
>Kozmik ritim, biyo-dinamik preparatlar, ay takvimi ve Demeter<

Bir önceki yazımda biyolojik-dinamik tarımın arkasındaki felsefeden ve nasıl doğduğundan bahsetmiştim. Bu yazıda “organik” olarak tanımladığımız tarım metotlarının en eskisi olan biyolojik-dinamik tarımın bitkisel üretim boyutunu paylaşacağım.

Tarımsal işletmede, çiftçinin arazisinde, tarımsal üretim yaptığı, besleyebildiği kadar hayvanı barındırdığı, gübresi ile iyi bir toprak beslemeyi sağladığı,  bio-din. preperatlarla da doğal süreçlerini aktive ettiği tarımdır biyo-dinamik tarım.

Yaşayan Organizma Tarımsal İşletme

Tarımsal işletmeyi, tasarımının bulunduğu yere göre yapılması gereken, yaşayan bir organizma olarak görür. Her tarımsal işletmenin/çiftliğin tasarımı farklıdır, bireyseldir. Organizmanın, organları ise, doğa da bir birileri ile yakın ilişki içinde olan: toprak, toprak canlıları, bitkiler ve hayvanlar âlemi, olup, bunları bir birbirlerinden bağımsız düşünemeyiz. Organizmanın kapalı bir döngüsü olmalıdır. Döngü ise bir açıdan çeşitlilikle, diğer açıdan da kendi kapalı madde döngüsü olan gübre-toprak-yem ile sağlanır. Rudolf Steiner: ”Sağlıklı bir organizma, ihtiyacı olan ne ise, onu kendi içinde ortaya çıkarmalıdır” der.  
  • Bu yaklaşım doğal kaynakların gereğinden fazla kullanılmasının önlenmesini,
  • Uzun süreli bir münavebe yapılmasını.
  • Hayvancılığında çok yönlü (büyük-küçükbaş, tavuk gibi) yapılması tercih eder.
Kozmik Ritmin Dikkate Alınması

2017 yılında Nobel tıp ödülü, insanın biyolojik saati ile ilgili çalışma yapan bilim adamları: Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young’a verildi. Bu çalışmaya göre iç saatimiz fizyolojimizi büyük bir hassasiyetle günün önemli safhalarına göre uyarlar; davranış, hormon seviyeleri, uyku, vücut ısısı ve metabolizma gibi kritik fonksiyonları düzenler. Dış çevre ile iç biyolojik saat arasında geçici bir uyumsuzluk doğduğunda, örneğin uzak bir yere seyahat edip “jet lag” yaşadığımızda sağlığımız olumsuz etkilenir ve yaşam tarzımızla iç saatimiz arasında bir uyumsuzluk olursa hastalık riski artar.  Söz konusu araştırmalar önce bitkilerde üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Biyolojik-dinamik tarımda ise bitkilerin bu içsel ritimlerinin kozmos ile bağlantılı olduğu düşünülür. Hatta kozmosun bitkilerin bu içsel ritmini etkiledi düşünülür.

Örneğin; bitkilerinde günlük bir ritim vardır.  Özsuyu öğleden sonra yapraklardan aşağı köklere iner, sabah ise köklerden yukarı çıkar, yoğun bir selüloz dolaşımı vardır.  Saat 09.00'da ise bu en üst noktaya ulaşır ve yaprak ve kök hücreleri daha taze ve şişkindir. Buna karşılık öğleden sonra ise yapraklar daha kötü gözükür. Bu sebeple yaprağı yenen sebzelerin sabah hasat edilmesi önerilir.

Dünyanın da kendi ritmi var. Kendi ekseni etrafında 24 saatte dönmesi gece ve gündüzü oluşturur. Dünyanın güneşin neresinde olduğuna göre de gece ve gündüzü yaşarız.  Güneşin etrafında belirlediği eksende dönmemiz de mevsimleri meydana getirir.  Dünyanın bu ritmi bu kadar etkili olurken, neden gökyüzü/kozmos tarımı etkilemesin diye düşünülür! Gökyüzünde 88 takım yıldızdan 12 tanesi, güneşin ekliptik düzlemine denk gelmektedir. Zodyak burçlar kuşağı olarak adlandırılan bu kuşaktaki takımyıldızlar zodyak takımyıldızları olarak bilinirler. Bu, bizim burçta dediğimiz 12 zodyak takım yıldızının farklı kosmos güçlere sahip olduğu düşünülür. Bu 12 burcun dört elementini  de (toprak, ateş, hava, su) dikkate alarak  tarım, ekim, dikim, gübreleme, hasat, münavebe gibi uygulamalar yapılır. Bunun gibi ayın hareketlerinin de tarımı etkilediği düşünülür. 

Kozmik Ritmin Tarıma Etkisinin Uygulaması ve Ay Takvimi
 
  • Yeni Ay:  Doğaya güçlü etkileri olur. Doğa vermeye başlar ve bitkilerdeki özsuyunu uyarır. Hasta dalları budamak için ideal zaman.
  • Büyüyen ay:  Her şey gibi “özsuyu” toprak üstüne doğru hareket eder.  Özellikle yaprağı yenen-, yukarıya doğru gelişen bitkilerin ekimi ve uygulamaları için en uygun zaman.
  • Dolunay: Çok güçlü bir enerji serbest kalmaktadır. Ancak dengededir. Özellikle otların şifa gücünün çok yüksek olduğu bir dönem.  Gübrenin etkisinin en çok olduğu zaman.
  • Küçülen ay: Özsuyu köklere doğru geri gider. Kökleri yenen bitkilerin ekimi, bakımı için en uygun zaman.

 

Ayın Evreleri

Biyolojik-dinamik tarımda dikkate alınan takvim Maria Thun’nun geliştirdiği ay takvimidir. Maria Thurn 1960'lı yıllarda kendi sebze bahçesinde yaptığı gözlemler neticesinde bu takvimi geliştirmiş. 1963 yılında ilk ay takvimini çıkaran Thun, sonraki yıllarda da  “ekim zamanları” adı altında ay takvimi çıkarmaya devam eder. Maria Thun farklı olarak, ayın siderik periyodunu dikkate alarak ay takvimini hazırlamıştır. Bu siderik ay döngüsü 27,3 gün sürüyor.

Ayın gökyüzündeki konumu sabit değildir ve ay her zaman eksende aynı yükseklikte hareket etmiyor, bazen yüksekte, bazen alçakta kalabiliyor. En derinde olan yayda olabileceği gibi, dönüm noktası olan ikizlere kadar yükselip ve tekrar yaya inebiliyor (altta) . 
 
 
Hasat tarafı                 Ayın büyüme ve küçülmesinin tarıma etkileri                     Ekim tarafı

Git gide küçülen ayda ekim ve fide dikimi yapılır, ay yükseldikçe de hasat ve budama gibi işlemler yapılır.
 

Maria Thun, ay ve yıldızların konumuna göre bitkileri 4 sınıfta toplamıştır.

Bu sınıflandırmaya göre, bitkilerin bakım işlemleri (ekim, dikim, hasat gibi...) yapılmaktadır. Ay takviminden kısaca böyle bahsettikten sonra, biyolojik-dinamik tarımın en önemli parçası olan  bio-dinamik preparatlardan bahsetmek istiyorum.

Biyolojik-Dinamik Preparatlar
 
Preparat (Latince): Hazırlanan, hazırlanacak anlamına gelir. Doğa bilimlerinde ve tıpta araştırma, deneme amaçlı hazırlanan nesne.
 
Biyo-dinamik preparatlar ise bitkileri ve toprağı güçlendirmek,  canlandırmak için hazırlanır. Hazırlanırken, doğaya tekrar farklı bir formda geri vermek üzere bitkisel, hayvansal, mineral maddelerin, doğal güçlerle kombine edilmesinden faydalanılır. 
 
Biyo-dinamik prepratları bazen çeşitli hastalıklara veya zararlılara karşı kullanılan ilaçlar gibi yorumlayanlar oluyor. Biyo-dinamik preparatlar ilaç değildir. Preparatlar çok düşük dozlarda (hektara 5 gr gibi) kullanılarak  toprak canlılarının, toprağın, bitkilerin gelişimini, kalitesini  iyileştirmek ve hayvan sağlığını korumayı amaçlar.
 
Almanya’da aldığım bir eğitimde, antroposofiyi de bilmiyorum.  Hocamıza bu kadar küçük miktarların nasıl böylesine önemli ve geniş etkisi olur diye sormuştum. Bana “Nurhayat, cep fenerine küçük bir pil koyuyorsun ama aydınlattığı alan çok geniş oluyor, öyle değil mi?“ demişti. Sonra benimde eğitimlerde verdiğim örneklerden biri oldu.
 
“Demeter” (biyolojik-dinamik) kalitede ürün elde edebilmek için üreticilerin olmazsa olmazları preparatlardır. Institut für Biologisch-Dynamische Forschung’dan Dr. Ul, Johannes König  yıllarca yaptığı gözlemler neticesinde preperatların en önemli etkisinin  harmonize etmek olduğunu söyler: “Nerede çok şey varsa onu azaltır, nerede az şey varsa veya zayıfsa onu çoğaltır/güçlendirir”. Yani preperatlar doğada dengeyi sağlamaya yardımcı olurlar. Preperatları kullanarak çiftçi tarımını yaptığı bitkiler, bakımını yaptığı hayvanlar ve  toprak  ile  zihinsel, ruhsal bir bağ kurduğunu düşünür.  König’in söylediğine göre  biyo-dinamikçiler preparatları suda karıştırırken (1 saat) medidatif ruh hali, içsel bağlantı hissettiklerini ifade etmişlerdir.
 
Preparatlar 2 grup altında toplanmakta ve her preparat bir numara ile tanımlanır. Demeter’de  genelde numarası ile preparatlardan bahsedilir.  Başka geliştirilen preparatlar da olmuştur. Ancak onlar Demeter yönetmeliğine göre kullanımı zorunlu değildir.

                                  Hornmist (500)                                                          Faladenpreparat  CPP

500, 501 ve Fladenperaparatın suda inceltilerek ve araziye  verilmesi
 
Araziye serpilen bu preparatların en önemli aşamalarından teki suda inceltilmesi evresidir. Bunun için önce bir kova alınır. Bir kovaya boynuzların içinden çıkarılmış veya direk toprağa gömülmüş olan preparatlar, su ile birlikte (yukarıda yazdığımız miktarlarda) konur. Sonra ahşap bir sopa ile ve mümkünse alt kısmı çatalsı olan bir sopa ile önce dıştan içe dalga oluşturacak şekilde karıştırılır. Ortada bir girdap oluşturulunca ve kaos oluşunca, bir kere de tersi istikamete yine aynı şekilde karıştırılır. Sopa ile devamlı karıştırılan yön değiştirilerek her zaman suyun hareket halinde yani “dinamik” olmasına dikkat edilir.  Bu prosese dinamize etme de denir. Her bir preparat ayrı ayrı hazırlanır.  Faldenpreparat 20 dakika, diğer iki preparat ise tam 1 saat karıştırılır. Karıştırma işlemi güzel bir manzaraya bakarak, güzel şeyler düşünülerek yapılmalıdır. Daha önce de belirttiğim gibi hazırlayanın enerjisi de preparatın verimliliğini etkilemektedir. Preparatların bu şekilde hazırlanması, toprak için yapılan bir homeopati çalışması gibi de görülür. Preperatlar sırt tulumbasına/pülvazötöre konmadan önce süzgeçten geçirilir. Hornmist  ve Fladenpreparat yere doğru sekiz çizerek, Hornkiesel (501)  ise bitkilerin üzerine doğru sekiz çizerek araziye serpilir.
Serpilen preparatları suda inceltirilirken kaosun oluşması

Preparatı su ile inceltme düzeneği. Şekildeki gibi sopayı bir yere asmak, karıştırmayı kolaylaştırır.

Güzel manzara eşliğinde preparatı karıştıran bir çiftçi. Bu şekilde karıştırmak zor. Sopa tüm gücü karıştırandan alır.

Fladenpreperat: Demeter yönetmeliğine göre, kompost olmadığı veya kompost preperatlar ile aşılanamadığı durumlarda  kullanılması öngörülür.

Çiftçiler yardımlaşarak preparatı güzel bir manzara eşliğinde karıştırıyorlar.

Çiftçi hazır preparat alabilir ve işletmesinde sadece suda inceltme ve komposta aşılanması evrelerini yapabilir. Tabii tercih edilen kendisinin tüm süreçleri yerine getirmesidir.

Bitkilere serpilen hornkiesel (501) preparatı

500 nr preparatın toprak verimliliğini olumlu etkilediğini FİBL (organik üretim üzerine araştırma yapan dünyanın en önemli kuruluşlarından biri) 21 yıllık bir çalışma sonucunda saptamıştır.
 
“Hiç unutmam ve bazen eğitimlerimde de anlatırım. Yine Almanya’da  bio-dinamik kursa katılmıştım.  Yeniyim, Antroposofiyi de bilmiyorum. Dersi veren hoca, kendisinin nasıl preparat hazırladığını da anlattı. Fotoğrafa baktık, yandan çarklı bir çamaşır makinesi. Çok şaşırmış ve tebessüm etmiştim. Tahmin edeceğiniz gibi aklıma başka bir şey geldi. “Hocam, siz güzel bir manzaraya bakarak ve bir saat iki yöne karıştırarak hazırlanması gerektiğini söylemiştiniz, bu nasıl olur böyle” dedim. Hocamız da, “Bunun düzeneğini biraz değiştirdim, ortada kaos oluyor ve iki yöne de karıştırıyor, ben de bu sırada zihinsel olarak güzel bir manzaraya baktığımı hayal edip, güzel şeyler düşünüyorum demişti."

 

Peki İnek Boynuzu Neden Bu Kadar Önemli?
 
Boynuz bir ineğin yaşamı süresince büyür ve büyür, kendine has bir şekil alır, tıpkı insanın parmak izi gibidir. Boynuzda her buzağı için bir halka oluşmaktadır. Bir ineğin doğurduğu buzağı sayısını bile boynuzlardaki buzağı halkalarından okuyabiliriz. Beslenme, hastalıklar, mevsimler de boynuzun büyümesi ve şekli üzerinde etkili olur. Boynuzlar geviş getiren hayvanların tipik organıdır.  Boynuzların elbette hayvanların kendilerini korumaları açısından dışarıya yönelik bir rolü de var. Ancak aynı zamanda içe yönelikte etkileri de vardır.  Bu da ancak geviş getirenlerin özel sindirim sistemleri (ineklerin mideleri 4 bölümden oluşur) ile açıklanabilir. İneklerin boynuzları sadece bir savunma seçeneği olarak değil, sindirim güçlerini teşvik eden bir organ olarak görülür. Preparatların boynuzların içine konmasının bir sebebi de kabuk görevi gören boynuzun kozmik enerjiyi yansıtmasını sağlamaktır. 

Uzun yıllar Demeter’e göre kontroller yapınca, çok hoş anıları biriktirme şansını yakaladım. Bunlardan biri  de yakın zamanda Karadeniz’deki Demeter üreticileri ile yaşadığım.  Demeter’e göre kontrolü bu kez preparatları su ile inceltirken yapmaya karar vermiştik. Her işletmeyi de o sırada ziyaret ettik. Karadeniz’de birkaç üreticinin bulunduğu bir yere geldiğimizde üreticiler mutlulukla çim biçme makinesini Hornmist preparatını 1 saat  karıştırmak için kullandıklarını söylediler. Tabii ki çok daha kolay oluyordu ve doğrusu başka bölgede böyle önerilerle de karşılaşmamıştık. Çok akılcı gözüküyordu. Yapmalarını rica ettim.  İyi de girdap oluşturduğunu gördüm. Ama bir sorun vardı. Sadece bir yöne doğru karıştırıyordu, diğer yöne karıştıramıyordu.  Bu durumda olmayacağını ifade ettim. Ancak çiftçiler pes etmediler ve “Demeter”e de sormamı rica ettiler. İsteklerini kırmadım ve Demeter’e de sordum. Onlar da olmayacağını ifade ettiler. Çiftçiler yeni buluşlar üzerinde çalışmaya devam edeceklerdi.
 

Bahsettiğim Karadeniz’deki üreticilerin bir tarafa karıştıran çim biçme makinesi. Biyo-dinamikte kullanılamaz.

Çim biçme makinesi kaos oluşturuyor ancak tek tarafa karıştırdığı için kullanılamaz.

Preparatı karıştıran çocuk

Toprağa gömülmüş bir kompost preparatı. Yerini belirtmek için işaret konmuş
 


Kompost prepratlarını gömmek için hazırlanan çukurlar

Çivanperçemi geyik mesanesinde hazırlanırken

Kompost prepparatları olarak şifalı bitkiler kullanılır. Şifalı bitkilerin bitkisel parçaları veya çiçekleri ilgili parçaların (inek bağırsağı, geyik mesanesi gibi) içine doldurularak, kış boyunca (genelde eylül sonundan marta kadar, yaklaşık 6 ay) doğadaki güçlerden yararlanması amacıyla toprakta bekletilir. Daha sonra komposta aşılanırlar. Böylece çok değerli bir kompost elde edilmiş olur. Bu kompost  toprağı humus açısından da daha zenginleştirir.

 

Kompost yatağının yüzeyi

Kompustun üst yüzeyinde şekildeki gibi aralıklarla çukur açılır, çukurlara  tatlı kaşığı kadar preperat aşılanır ve kapatılır. Son olarak  kompostun tüm yüzeyine sıvı kedi otu preperatı serpilir.                 
Preparat çantası
 
Biyo-Dinamik ve Biyo-Organik Tarım Arasındaki En Önemli Farklılık

Biyo-dinamik preparatların kullanımının zorunlu olması, bir tarımsal işletmenin bütününde biyolojik-dinamik tarım yapılması gerektiğiyle ilgilidir.

Demeter markasını kullanma  veya biyo-dymanik üretim yaptığını onaylatma:
            Demeter markası
 
  • Çiftçinin öncelikli olarak işletmesini Avrupa Birliği’nin (AB) ilgili yönetmeliği: 834/2007 ve 889/2008’e göre bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşu (KSK) tarafından sertifikalatması gerekiyor.
  • Çiftçi “Demeter" tarafından Türkiye için akredite olmuş bir danışman ile çalışarak biyo-dinamik tarıma başlar.
  • AB’ye göre sertifikalanmış üreticinin danışman tarafından “Demeter” yönetmeliğine göre  biyolojik-dinamik tarıma geçişi yapılır.
  • Tarımsal işletme ”Demeter” tarafından onaylanmış bir KSK tarafından kontrol edilir ve raporu Demeter’e gönderilir.  Sertifikalama ise rapora istinaden Demeter tarafından yapılır. 
Bir sonraki yazıların içeriği ise  Türkiye’de Demeter  çiftlikleri ve Türkiye Demeter olacak.
 
Kaynaklar:
  1. Masterarbeit  Petra Kernstock, Bakk. techn:  Universität für Bodenkultur Wien, Department für Angewandte Pflanzenwissenschaften und Pflanzenbiotechnologie Institut für Garten-, Obst- und Weinbau, Mögliche kosmische Einflüsse des Mondes auf den Anbau von Radieschen (Raphanus sativus L.), Karotten (Daucus carota L.), Einjähriger Sonnenhut“ (Rudbeckia hirta) nach den Prinzipien von Maria Thun
  2. Flendsburger Hefte  Biologisch Dynamischen landwirschaft
  3. Biologischer Obst- Gemüsebau Volmar Last
  4. https://www.demeter.de
Görseller:
Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.

Fatma - 01.02.2018 21:25
Pilin fenerle geniş bir alanı aydınlattığı gibi bilginle biyo-dinamik konusunda bizi aydınlattığın için teşekkürler.Dear Light-Life