Şeker Otu: Stevia

Yazar: Nevin Tükel
 
Steviayı diğer ürünlerden ayıran en önemli özelliği vücuda ne yaptığı değil, ne yapmadığıdır. Stevia’yı şeker alternatiflerinden ayıran özelliği bir bitkiden elde ediliyor olması ve herhangi bir kalori içermemesidir.

Ülkemizde şeker otu olarak ismini duyuran stevia bitkisi, hem tatlı çeşitlerinde hem de çay ve kahve tatlandırıcısı olarak kullanılıyor. Şekere doğal alternatif olarak gösterilen stevia bitkisinin yararlarını, zararlarını ve olası yan etkilerini merak edenler için açıklayalım.
Stevia bitkisi Asteraceae ailesindendir. Bazı stevia türleri New Mexico, Arizona ve Teksas’a hastır. Fakat, Bertoni’nin bulduğu Stevia rebaudiana türü Paraguay ve Brezilya’da yetişir. Bu bölgede insanlar steviayı yüzyıllardır tatlandırıcı olarak kullanmışlardır.
 
Daha önce bazı toplumların stevia kullandığı bilinmesine rağmen İtalyan botanikçi Moises Santiago Bertoni 1800’lerin sonlarına doğru stevianın kaşifi olarak kabul edilmiştir.
 
Bertoni tarafından keşfedilen stevia bitkisi, birkaç yıldır ülkemizde de yetiştiriliyor. Türkiye’de şeker otu  ismiyle de bilinen bu bitkinin en önemli özelliği şekere doğal alternatif olması. Öyle ki; uzmanlar tarafından dünyadaki şeker hastalığı sorununu çözebilecek bir bitki olarak gösteriliyor. Stevia hiç şeker içermemesine rağmen tatlı bir bitkidir ve kalorisi sıfırdır. Yıllardır Avrupa ve Amerika’da doğal tatlandırıcı olarak kullanılan bu bitkinin adı ülkemizde yeni yeni duyuluyor.
Stevia bitkisi 40 yılı aşkın süredir Paraguay ve Brezilya’da şeker hastalarına veriliyor. Bu bitki, tüketildiğinde hazım aşaması sırasında vücutta insülin salgılanmasına gerek olmuyor. Yani kana insülin salgılatmadan beyne şekerli yiyecek sinyali ulaşıyor. İşte bu özellik, stevia bitkisini mucizevi bir bitkiye dönüştürüyor. Oysa suni tatlandırıcı ya da kristalize edilmiş şeker tüketildiğinde vücutta insülin salgılanıyor.

Stevia Bitkisi Nasıl Elde Edilir?
 
Tropikal iklimlerde yetişen bu bitkinin yaprakları kurutulduktan sonra ekstresi çıkarılarak yapraklarındaki glikozit maddesi elde ediliyor.
 
Neden Stevia Kullanmalıyız?
 
  • Kan şekeri seviyesini düzenler.
  • İçerisindeki steviosid maddesi vücuttaki tat duyuları tarafından normal şekerin 300 katı kadar daha tatlı olarak algılanır. Sadece bir tutam stevia bitkisi ile 1 litre çay veya kahve tatlandırılabilir.
  • Vücudun daha fazla kalsiyum emmesini sağlar.
  • Hipertansiyonu önler.
  • İçeriğindeki vitamin ve mineraller, sağlık için oldukça faydalıdır.
  • Kalorisi olmadığından beyaz şeker gibi kilo aldırmaz, dolayısıyla zayıflamaya yardımcıdır. Obezite ile mücadelede etkilidir.
  • Nikotin isteğini azalttığı için sigarayı bırakmak için kullanılabilir.
  • Doğal bir tatlandırıcı olmasına rağmen hiç şeker içermez. Sadece dildeki tat alma hücrelerine tatlıymış gibi hissettirir. Bu nedenle şeker hastaları tarafından güvenle kullanılabilir.
  • Cilt üzerinde de olumlu etkileri vardır. Sıkılaştırır ve kırışıklıkları giderir. Cilt maskesi olarak da kullanılabilir.
  • Bağırsak florasını korur.
  • Mide florasını korur.
  • Kabızlık, depresyon ve asabiyete karşı olumlu etkileri vardır.

Zararları herkes tarafından bilinen şekerden ve şekerli ürünlerden uzak durmak ve sağlıklı beslenmek istiyorsanız stevia bitkisini mutlaka denemelisiniz.

Ek olarak stevia bitkisinin ısıdan etkilenmediğini söylemeliyiz. Ayrıca ağızda hiçbir şekilde acı veya buruk bir tat bırakmıyor. Bu bitki ile çayınızı ve kahvenizi tatlandırabilirsiniz. Normal şeker kullanmak istemiyorsanız; pasta, komposto, reçel, baklava, dondurma, muhallebi, kek ve kurabiye gibi tatlılarınızı da yine stevia bitkisi ile tatlandırabilirsiniz.

Bu bitkiyi çiğ olarak tüketebileceğiniz gibi yapraklarını kurutarak da tüketebilirsiniz. Kurutulmuş yaprakları bir havanda ezerek toz haline getirip içeceklerinizde ya da tatlılarınızda kullanabilirsiniz. Çiğ olarak kullanmak isterseniz; ıhlamur gibi demleyerek tüketebilirsiniz.

Stevia bitkisinin çok fazla yan etkisi olmadığı bilinse de, bu konudaki araştırmaların ya da bilimsel kaynakların net olmadığını söylemeliyiz. Bazı kaynaklar bu bitkinin tamamen doğal olduğunu ve hiçbir yan etkisinin olmadığını söylese de, bazı kaynaklarda sindirim sistemi problemleri ile erkeklerde kısırlığa sebep olabileceği belirtiliyor.
 
Sonuç olarak Amerika Birleşik Devleti Tarım Bakanlığı, Amerikan halkının 1970’den 2000’e kadar her geçen yıl günlük hayatlarında daha fazla şeker kullanmaya başladığını tesbit etmiştir. Stevia kullanımının şeker kullanımı yerine geçip geçmeyeceği hala araştırma konusudur.
 
Kaynaklar: 
  1. Livescience.com
  2. Webmd.com
  3. Medicalnewstoday.com
  4. Healthline.com
  5. Specialtyproduce.com
Görseller:
Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.