Zeytinyağından Para Kazanmak İstiyorsan, ‘Zeytinyağı’ Satmayacaksın!

Yazar: Cihan Devrim Avunduk
 
Yaşça yaşlıca, sektörde çiçeği burnunda günlerimde, kulağıma çalınan ilk tavsiyelerden biriydi bu acı derin söz!
Çiftçinin, emekçinin, üreticinin çilesini, tüketicinin kandırılmasını, devlet kontrollerinin yetersiz kaldığını bir çırpıda ortaya koyan, bu topraklarda geçmişi  “zeytinyağı kadar eski”ye dayalı hüzün hazin tespit:
 
“Zeytinyağından para kazanmak istiyorsan,
‘zeytinyağı’ satmayacaksın!”
 
5000 yıllık Eski Sümer tabletlerinde bile zeytinyağında tağşiş yapılıp yapılmadığını anlamak için resmi görevlilerin olduğundan bahsediyor bir kitabında Tom Mueller (2012).
 
Yakın geçmişimize baktığımızda Prof. Dr. Mustafa Koç bir yazısında hatırlatmada bulunarak diyor ki: “Türkiye’de zeytinyağındaki en tanınmış skandal, 1967 yılında, Gomel ve Zigna şirketlerinin İtalya’ya ihraç ettikleri sabunluk zeytinyağlarının parafin ve makine yağı katkılı olduğunu iddia eden İtalyan şirketin bu ürünleri geri çevirmesi ile ortaya çıkmıştı. Uzun mahkeme süreci ve zaman aşımından davanın düşmesi bile konunun kapanmasını sağlayamamış, konu yıllarca gündemde kalmaya devam etmişti” (Koç, 2012).
Burada bir saplama yapmak istiyorum:
 
‘Gomeller Davası’ olarak bu toprakların zeytinyağı tarihinde, dış ticaret tarihinde, hukuk tarihinde yer etmiş skandal, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın ölüm cezasına çarptırıldıkları “gerekçeli karar”da bile; “…Gomel zeytinyağı skandalı, bu konuda adalet cihazının şaibe altında kalması ve kitlesel öfkeyi tahrik eden emeksiz kazanç, vurgun ve devlet eliyle fert zengin etme politikası…; “…solcular tarafından propaganda konuları olarak kullanılmış”, denilerek, yer almıştır (Uğur Mumcu, 1975).
 
Gerek hükümetlerin, gerekse sektörün gelmiş geçmiş ve/veya halen görevdeki ağır taşlarının (tek tek isim vermiyorum, zira olur da atladığım olursa, çok üzülürüm) kamu/özel/stk yönetimleri boyunca demeçlerinde, söyleşilerinde, yayınlarında, televizyon programlarında, vb. hayıflanmalarından öteye pek de fazla gidilemediği bir gerçektir zeytinyağında skandal, hile, tağşiş.
 
TDK, “tağşiş” için şöyle bir açıklama vermiş:
  • Bir şeyin içine başka bir madde karıştırma, katıştırma.
  • Ayarını düşürmek.
  • Herhangi bir gıdanın veya malzemenin özelliklerini bozacak bir şeyle karıştırılması, hile.
Tüm anlamlarını al, topla, çıkar, çarp, böl, çözüm ortada:
  • Kontrol, yani ‘Denetleme’.
‘Denetleme’; fazlasıyla yeterli.
 
Ne var ki; hükümetlere/ağır taşlara/büyük başlara sorumluluğu yıkmakla olmadığı da ortada.
Laf aramızda, haklı/haksız herhangi bir yorumda bulunmadan, sadece bir tespit yapayım: Herkes suçu bir başkasına atıyor ya da genel geçer söylemler dışında, bildiğini söylemekten çekiniyor; muhtelif kaygılardan dolayı…
 
Peki alt toplamda ne oluyor?
Asıl olan; dürüst üreticiye, dürüst satıcıya oluyor!
Asıl olan; tüketiciye oluyor!
Burada yine bir saplama yapayım:
 
Olan bir de; benim 8 yıl öncesi halim gibi, (yeterli dayanma maddi/manevi güce sahip değilse) gerçek sızma zeytinyağı yoluna koyulmaya “iyi” niyetli taze girişimcilere oluyor. Biliyorum, kendim yaşadım, geçtim ve geride bırakabildim o dönemeci.
 
Durum gösteriyor ki; ‘Denetleme’ mekanizması;
“Yönetimden, Dürüst Üreticiye/Dürüst Satıcıya, Tüketiciye” yönünde olduğunda “yetersiz” kalıyor.
 
Ne gerekiyor?
 
Diğer uçtan, yani;
“Tüketimden, Dürüst Üreticiye/Dürüst Satıcıya ve Yönetime” yönünde de ciddi bir ‘denetleme’ desteği gerekiyor.
 
Peki, bu nasıl olacak, ne yapmalı Tüketici, Dürüst Üretici/Dürüst Satıcı?
Ciddi ve detaylı üzerinde ayrı ayrı durulması gereken konular…
 
Takip edecek üç yazımın başlıkları olsun;
  • Olan; tüketiciye oluyor!
  • Olan; dürüst üreticiye, dürüst satıcıya oluyor!
  • İyi Niyetli Taze Girişimcilere Tavsiyeler.
Sağlık huzur bilgi lezzet keyif diliyorum.
 

 
Not ve destek talebi:
 
‘Gomeller Davası’; çok önemli bir konu.
Bu konuda, uzun soluklu bir araştırma yapmaya kararlıyım.
Elinde “gerçek” bilgi / belge bulunanların katkılarına talibim.

Kaynaklar:
  1. Mueller, Tom. 2012. Extra Virginity: The Sublime and Scandalous World of Olive Oil. New York, N.Y.: W. W. Norton & Company Inc.
  2. Koç, Mustafa. 2012. Yağ satarım, bal satarım, Dünya Gıda 27 Eylül 2012. Dunyagida.com.tr  adresinde erişildi.
  3. Mumcu, Uğur. 1975. Suçlular ve Güçlüler. 1. Basım, Nisan 1975. Ankara, Tekin Yayınevi.
Görseller:
  1. Arşiv.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.