Dünyanın ilk Zeytinyağı Kütüphanesi Seferihisar’da Açıldı

Anadolu zeytinyağı kültürünü çok katmanlı bir deneyim alanına dönüştüren dünyanın ilk Zeytinyağı Kütüphanesi 29 Mart’ta Seferihisar İzmir’de açıldı. Kütüphane, Haziran 2025’te aramızdan ayrılan gazeteci Yücel Sönmez’in adını taşıyor. Sevilma Zeytinyağları tarafından gerçekleştirilen projenin açılışına İzmir’in gastronomi duayenleri, Slow Food Türkiye ağı temsilcileri, zeytinyağı üreticileri ve gastronomi meraklarılarından oluşan 200’den çok kişi katıldı. Yücel Sönmez’in ailesi de açılışı onurlandırdı.

Raflarından Yağ Damlayan Kütüphane

Seferihisar Orhanlı Köyü’nde Türkiye’nin ilk Slow Food Çiftliği Sevilma Bahçesi’nde konumlanan bu özel kütüphanede hiç kitap yok, yalnızca zeytinyağları var. Bu kütüphanede okumak, birbirinden lezzetli zeytinyağlarının tadımını yapmak anlamına geliyor.

Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi, Anadolu’nun kadim zeytin çeşitlerinden dünyanın farklı coğrafyalarına uzanan 80 farklı zeytinyağını tek çatı altında bir araya getiriyor. Kütüphane bu özelliğiyle Türkiye ve dünyada bir ilk. Ziyaretçiler, kütüphane bünyesinde yer alan tadım ünitesinde Anadolu’nun ve dünyanın farklı bölgelerinden gelen bu zeytinyağlarını deneyimleme imkânı bulacak.

Kütüphane aynı zamanda her bir zeytinyağının yetiştiği iklimi, toprağı, üretim yöntemini ve kültürel arka planını keşfe davet ediyor. Böylece zeytinyağı, yalnızca bir gıda ürünü olmaktan çıkarak bir hafıza, anlatı ve miras hâline geliyor. Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi; gastronomi profesyonelleri, zeytinyağı meraklıları, araştırmacılar ve üreticiler için referans niteliğinde bir buluşma noktası olmayı hedefliyor.

Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi’nin çıkış noktası, Sevilma’nın temel yaklaşımı olan gastronomik ürünlerin bireysel, toplumsal ve kültürel varoluşunu koruma anlayışı. Bu yaklaşım doğrultusunda tasarlanan kütüphane, zeytin ağacının binlerce yıllık yolculuğunu ve zeytinyağı üretim kültürünün çeşitliliğini görünür kılmayı amaçlıyor.

Sevilma: 250 Yıllık Tarım Hafızasından Bugüne

UNESCO ve Slow Food tarafından tanınan Ege Kadim Üretim Havzaları zeytinyağını yaşatmayı hedefleyen Sevilma, Türkiye’nin ilk Slow Food Çiftliği olarak Anadolu’nun bereket kültürünü yaşatmaya çalışıyor. Kökleri Çanakkale Gelibolu’da 250 yıllık tarım geleneğine uzanan Sevilma, Seferihisar Orhanlı Köyü’ndeki Ercan Baba Zeytinyağı Fabrikası’nda zeytinyağı üretimini agroekolojik ilkeler doğrultusunda sürdürüyor.

Zeytinyağına yalnızca bir gıda ürünü olarak değil; yaşam kültürünün, tarihsel sürekliliğin ve doğayla kurulan ilişkinin bir ifadesi olarak yaklaşan herkes için tasarlanan Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi’nde düzenli olarak zeytinyağı tadımı yapmak ve farklı yağların özelliklerini aynı anda keşfetmek mümkün. Ziyaretçiler, Marmara, Ege, Akdeniz gibi bölgesel tadımların yanısıra, Anadolu karması gibi tadım setlerine de erişebilecek. Projeye ilk aşamada Anadolu’nun farklı yerlerinden 55 zeytinyağı üreticisi dahil oldu.

“Zeytinyağlarını Yarıştırmak Değil, Anlamak, Anlatmak İstedik”

Konuya ilişkin açıklama yapan Sevilma Zeytinyağları Kurucusu Dr. Güven Eken, şunları söyledi:

“İyi bir zeytinyağı, yalnızca kusursuz duyusal ve kimyasal özelliklere sahip olmakla kalmamalı. Aynı zamanda içinde coğrafi, ekolojik ve kültürel değerleri de doğru bir şekilde barındırmalı. Böyle bakarsak zeytinyağı, yeryüzündeki en çeşitli kültür miraslarından biri. Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi, bu eşsiz zeytin ve zeytinyağı çeşitliliğinin bir buluşma noktası olarak kurgulandı.

Erkence, Memecik, Derik Halhalı ya da dünyanın farklı coğrafyalarından gelen diğer zeytin ırkları… Hepsi kendi ait oldukları biricik coğrafyanın ürünü. Doğal olarak yağları da birbirinden farklı ve her biri kendi kültürü ve mutfağı içinde son derece lezzetli.

Biz bu nedenle zeytinyağlarını birbirine üstünlük üzerinden karşılaştırmak yerine, aralarındaki farkları deneyimleme yoluyla göstermeyi, böylece her bir zeytinyağının hangi gastronomik eşleşmede nasıl bir sonuç verdiğini anlatmayı tercih ettik. Bunu eşsiz zenginliğe yalnızca sözle değil, doğrudan tadım yoluyla ayna tutmak istedik. Zeytinyağı Kütüphanesi fikri işte böyle doğdu.

Fikrimizi aramızdan ayrılmadan önce sevgili Yücel Sönmez ile paylaştığımda bana ‘Sen dünyanın ilk zeytinyağı kütüphanesini kurmak istiyorsun’ demişti. Çok yazık ki kendisi bunu zikrettikten birkaç hafta sonra Haziran 2025’te hayalinin gerçekleştiğini göremeden aramızdan ayrıldı. Bu nedenle, bu fikre adını veren ve onu ilk kez dillendiren Yücel Sönmez’in adını bu eşsiz kütüphaneyle birlikte yaşatmaya karar verdik.

Yücel Sönmez Zeytinyağı Kütüphanesi’nin, dünyanın eşsiz zeytin ve zeytinyağı çeşitliliğini deneyimleyerek anlatan; zeytinyağı kültürünün Anadolu’dan dünyaya uzanan derinliğini görünür kılan değerli bir odak noktası olmasını diliyoruz.

Sevilma, zeytinyağını yalnızca bir gıda ürünü değil; coğrafya, kültür ve biyolojik çeşitliliğin yaşayan bir öznesi olarak görüyor. Bu kütüphanenin bu düşünceyi nesiller boyu yaşatacak bir buluşma ve deneyim noktası olmasını diliyorum”