Havanıza İyi Gelen Bitkiler

Eğer ki bir gezgin ya da bir bahçıvan değilseniz, siz de çoğu insan gibi gününüzün %80’ den fazlasını kapalı mekânlarda geçiriyorsunuz demektir. Ve hasta bina sendromuna yakalanmanız an meselesi olabilir! Yapılan araştırmalar, kapalı alanlardaki havanın dışarıdaki havadan 12 kat daha fazla kirli olduğu göstermektedir.

Peki nedir bu odamızın havasını kirleten etmenler?

İç mekân hava kirliliği bazı kimyasal bileşikler ile toz ve mikroorganizmalar gibi havada bulunan partiküllerden kaynaklanmaktadır. Dış havanın içeriye sızması (egzoz, tozlar vb.), oda içerisinde insanların yaptıkları bir takım faaliyetler (yemek pişirmek, temizlik yapmak, sigara içmek vb.) ve doğrudan bina içinde bulunan eşya ve malzemeler (halılar, mobilyalar, giysiler, yer ve duvar kaplamaları, laminant parkeler gibi dekorasyon ve yapı malzemeleri, oda parfümleri, deterjanlar, boyalar, vernikler vb.) iç mekân havasının kirlenmesine neden olabilmektedirler. Uçucu organik bileşikler (UOB) iç mekân hava kalitesini düşüren en önemli etmenlerdendir ve en yaygın olanları ise formaldehit ve benzendir.

Hasta Bina Sendromu mu?

Toksit ve kanserojen olan bu UOB insanlarda “hasta bina sendromu” denilen bir rahatsızlığa sebep olabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 1982 yılında, hasta bina sendromunda görülen semptomları 5 kategori altında listelemiştir:

1.Göz, burun ve boğazda tahriş

2.Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, fiziksel ve zihinsel yorgunluk, hafıza kaybı, konsantrasyon eksikliği gibi nörolojik veya genel sağlık semptomları

3.Deride kızarıklık, ağrı, kaşıntı ve kuruluk.

4.Astım olmayan kişilerde astım benzeri semptomlar, göz ve burun akıntısı.

5.Koku ve tat duyusunda değişiklikler

Yukarıdaki belirtilerin yanında ayrıca UOB’ lere uzun süre maruz kalan insanlarda akut hastalıklar (astım, bulantı) ve kronik hastalıklar (kanser, immünolojik, nörolojik, üreme, gelişimsel ve solunum bozuklukları) da meydana gelebilmektedir.

Hava Kalitesini Nasıl İyileştirebiliriz?

İç mekân hava kalitesini 3 şekilde iyileştirebiliriz. Kirlilik kaynağını kontrol altına almak, kirli havayı uzaklaştırıcı havalandırma sistemi kurmak ya da kirli havayı temizlemek.. Son yapılan çalışmalar, iç mekân süs bitkilerinin oda havasını temizleyerek UOB’ lerden arındırdığını göstermektedir. Bu nedenle bitkisel arıtma (havadaki toksinleri arıtmak için bitkilerin kullanılması) iç mekân hava kalitesini iyileştirmek için etkili ve düşük maliyetli bir çözüm olarak karşımıza çıkmaktadır.

Fikir Babası, Dr. Bill Wolverton

1973 yılında NASA bilim adamları Skylab uzay istasyonunda havada 107 adet uçucu organik bileşik (UOB) tespit etti. İstasyonun yapı malzemelerinde bulunan bu sentetik materyallerin düşük seviyelerde kimyasallar açığa çıkardığı ve kanserojen potansiyele sahip oldukları belirlendi. 1989 yılında Dr. Wolverton “Eğer ki insan yeryüzünde veya uzayda kapalı bir alanda yaşayacaksa, doğanın yaşam destek ünitesini almalıdır” fikrini öne sürerek iç mekân havasının temizlenmesinde bitkilerin önemini vurgulamıştır. NASA konuyla ilgili olarak, yapı malzemelerinin tamamiyle sentetik olduğu bio evlerde denemeler kurmuştur. Tek kişinin yaşayacağı şekilde inşa edilen binada bitki bulundurulmadığı zaman, kişide hasta bina sendromunun belirtileri olan gözlerde yanma ve solunum güçlükleri tespit edilmiştir. Fakat bitkilerin mekân içerisine yerleştirilmesinin ardından yapılan hava kalitesi ölçümlerinde UOB’ lerin ortadan kalktığı ve kişideki hasta bina sendromu belirtilerinin yok olduğu belirlenmiştir.

Oda Havasını Temizleyen İç Mekân Süs Bitkileri

İster evinizde olsun ister ofisinizde, işte yaşam alanınızı güzelleştiren, soluduğunuz havayı da temizleyen mucizevi 20 bitki.. Haydi şimdi siz de sizin için en uygun olanını seçip, havaniza ve ruhunuza iyi gelmesine izin verin!

Bitki Adı	Kimyasal temizleme kapasitesi	Aydınlatma koşulları	Notlar
1. Areka Palmiyesi (Chrysalidocarpus lutescens)	8	Yarı güneş	Kolay büyür, yüksek nem gerektirir.
2.Lady Palmiyesi (Rhapis excelsa)	7	Yarı güneş	Kolay büyür
3.Bambu Palmiyesi (Chamaedorea seifrizii)	9	Yarı güneş	Kolay büyür
4.Kauçuk Ağacı (Ficus elastica)	9	Yarı gölge	Kolay büyür
5.Drasena ‘Janet Craig’ (Dracaena deremensis ‘Janet Craig’)	8	Yarı güneş Yarı gölge	Kolay büyür
6.Duvar Sarmaşığı (Hedera Helix)	9	Yarı güneş Yarı gölge	Yüksek neme ihtiyaç duyar.
7.Cüce Feniks (Phoenix roebelenii)	9	Yarı gölge	–
8.Ficus Alii (Ficus macleilandii ‘Alii’)	7	Tam güneş	F. Benjamina’ ya göre kolay büyür.
9.Aşk Merdiveni (Nephrolepis exaltata ‘Bostoniensis’)	9	Yarı güneş Yarı gölge	Yüksek nem ve iyi aydınlatma gerekir.
10.Barış Zambağı (Spathiphyllum sp.)	8	Yarı güneş Yarı gölge	Kolay büyür
11.Drasena (Dracaena fragrans ‘Massangeana’)	8	Yarı gölge	Çok kolay büyür
12.Aşk Merdiveni (Nephrolepis obliterata)	9	Yarı güneş Yarı gölge	–
13.Krizantem (Chrysanthemum morifolium)	9	Tam güneş	Kolay büyür
14.Gerbera (Gerbera jamesonii)	9	Tam güneş Yarı güneş	–
15.Difenbahya (Dieffenbachia ‘Exotica Compacta’)	7	Tam güneş Yarı güneş	Çok kolay büyür Toksit
16.Benjamin (Ficus benjamina)	8	Tam güneş	Hava akımsız ortam gerekir.
17.Şeflera (Brassaia actinophylla)	8	Yarı gölge	–
18.Orkide (Dendrobium sp.)	7	Yarı güneş	–
19.Lale (Tulipa sp .)	7	Tam güneş	-
20.Kurdela (Chlorophytum comosum ‘Vittatum’)	6	Yarı güneş Yarı gölge	Kolay büyür

“Eco Friendly House Plants” B C Wolverton, 1996

* Kimyasal temizleme kapasitesi (10 üzerinden)

* Aydınlatma koşulları

Tam güneş = en az 5 saat güneş
Yarı güneş = kışın 2 saat güneş
Yarı gölge = sadece indirek ışık

Kaynaklar

Liu YJ, Mu YJ, Zhu YG, Ding H, Arens NC (2007) Which ornamental plant species effectively remove benzene from indoor air? Atmos Environ 41:650–654.

Yang, Dong Sik, Pennisi, Svoboda V., Son, Ki-Cheol, Kays, Stanley J. (2009) Screening Indoor Plants for Volatile Organic Pollutant Removal Efficiency. HortScience, 44: 1377-1381.

Dong Sik Yang, Ki-Cheol Son and Stanley J. Kays. (2009) Volatile Organic Compounds Emanating from Indoor Ornamental Plants. HortScience, 44: 396-400.

https://spinoff.nasa.gov/Spinoff2007/ps_3.html

https://deepgreenpermaculture.com/indoor-plants/

Görseller

https://tr.pinterest.com/pin/311170655484946929/

https://tr.pinterest.com/pin/97601516905535516/

https://tr.pinterest.com/pin/425379127290743845/

https://tr.pinterest.com/pin/159807486749749599/

https://tr.pinterest.com/pin/89016530106475562/

https://tr.pinterest.com/pin/23432860532941825/

https://tr.pinterest.com/pin/307722587021362815/

https://tr.pinterest.com/pin/259660734744544098/