{"id":4099,"date":"2026-04-10T15:15:24","date_gmt":"2026-04-10T15:15:24","guid":{"rendered":"https:\/\/apelasyon.com\/uncategorized\/ya-simdi-ya-hicbir-zaman\/"},"modified":"2026-08-03T10:13:25","modified_gmt":"2026-08-03T10:13:25","slug":"ya-simdi-ya-hicbir-zaman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/doga-ve-cevre\/ya-simdi-ya-hicbir-zaman\/","title":{"rendered":"Ya \u015eimdi! Ya Hi\u00e7bir Zaman!"},"content":{"rendered":"<div class=\"post-content\">\n<p>\t<title><\/title><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color:#27ae60;\"><em>Yazar: O\u011fuzhan Mecit Uslu<\/em><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Evimiz \u2013 vatan\u0131m\u0131z D\u00fcnya, insana ev sahipli\u011fi yapmay\u0131 b\u0131rakt\u0131 b\u0131rakacak. \u0130klim de\u011fi\u015fimleri, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma d\u00fcnyay\u0131 ya\u015fanabilir olmaktan \u00e7\u0131karmak \u00fczere. Uzun zamand\u0131r iklim de\u011fi\u015fiklikleri ciddi bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda. \u00d6nceleri buzullarda ba\u015flayan erimelerle kutup ay\u0131lar\u0131 ve b\u00f6lge di\u011fer canl\u0131lar\u0131n\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 darald\u0131. Bu durum, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan insanlar\u0131n pek de umurlar\u0131nda olmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc sorun hen\u00fcz onlar\u0131 etkilemiyordu. Buzullardaki erimeler, \u00e7e\u015fitli iklim olaylar\u0131n\u0131 da beraberinde getirdi. Etki alan\u0131 geni\u015fleyen k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, art\u0131k biraz daha ciddiye al\u0131n\u0131r hale geldi. Kimi \u00fclkeler, iklim sorunu i\u00e7in bir araya gelip \u00f6nlem almak amac\u0131yla\u00a0Kyoto protokol\u00fc gibi iklim anla\u015fmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren s\u00f6zle\u015fmeler imzalamaya ba\u015flad\u0131. Ancak k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden olan karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler (ABD\u00a0gibi)\u00a0bu s\u00f6zle\u015fmeye imza atmaya yana\u015fmad\u0131. \u015eu an itibariyle s\u00f6zle\u015fmeyi imzalamayan tek \u00fclke ABD. \u00c7in ve Hindistan bu s\u00f6zle\u015fmeye imza atm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen anla\u015fma gere\u011fi karbon sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmak zorunda de\u011filler. Karbon sal\u0131n\u0131m\u0131nda ba\u015f\u0131 \u00e7eken \u00fclkeler s\u0131ras\u0131yla\u00a0ABD, \u00c7in, Rusya, Hindistan, Japonya. T\u00fcrkiye ise bu protokole 2009 y\u0131l\u0131nda taraf olmu\u015ftur ancak s\u00f6zle\u015fmeye taraf olan bir \u00e7ok \u00fclke gibi karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak bir yana, artt\u0131rmak i\u00e7in \u00e7abalamaktad\u0131r. Yenilenebilir enerjiler dururken, fosil yak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015fan onlarca termik santral a\u00e7m\u0131\u015f ve bir o kadar\u0131n\u0131 da a\u00e7mak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yapmaktad\u0131r.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"resimortala img-responsive\" src=\"https:\/\/apelasyon.com\/images\/images\/1623746238587.jpg\" style=\"margin-top: 10px; margin-bottom: 10px; width: 100%;\"><br \/>\nK\u0131saca Kyoto protokol\u00fcn\u00fcn amac\u0131 nedir? Bu s\u00f6zle\u015fme, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda m\u00fccadele i\u00e7in imzalanan bir s\u00f6zle\u015fmedir. Bu protokol\u00fc imzalayan \u00fclkeler, karbondioksit ve sera etkisine neden olan di\u011fer be\u015f gaz\u0131n (metan, nitr\u00f6z oksit, hidroflor\u00fcr karbonlar, perfloro karbonlar, d\u00fclf\u00fcrhekza florid) sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltmaya ya da bunu yapm\u0131yorlarsa karbon ticareti yoluyla haklar\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya s\u00f6z vermi\u015f olurlar.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nG\u00f6r\u00fcnen o ki \u00fclkelerin ald\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6nlemler yeterli de\u011fil. \u00d6nceleri \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za nas\u0131l bir d\u00fcnya miras b\u0131rakaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 konu\u015furken, \u015fimdilerde bizler \u00fc\u00e7-be\u015f y\u0131l sonra nas\u0131l bir d\u00fcnyada ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 konu\u015fuyoruz.Yak\u0131n zamanda \u00fclkemizin g\u00fcneyi yanarken, kuzeyi sellerle bo\u011fu\u015fuyor. \u00dclkenin %70\u2019i \u015fiddetli kurakl\u0131k ya\u015f\u0131yor. K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkilerini t\u00fcm vahametiyle ya\u015farken; y\u00f6neticilerin beceriksizli\u011fi ve rant h\u0131rs\u0131, bizi geri d\u00f6n\u00fclmez noktalara h\u0131zla g\u00f6t\u00fcrmektedir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nB\u00fct\u00fcn bu olan bitenin sorumlusu kim? Bireyler mi, y\u00f6neticiler mi? Zincirleme hatalarla herkesin pay\u0131 var elbet. Kuzey ve G\u00fcney Ege sahillerini imara a\u00e7\u0131p betona bo\u011fan y\u00f6neticiler de sorumlu, bir Ege hayaliyle senede bir ay kalacaklar\u0131 o beton yap\u0131lar\u0131 sat\u0131n alan, yaratt\u0131klar\u0131 taleple y\u00f6neticilerin a\u011fz\u0131n\u0131 suland\u0131rarak binlerce zeytin a\u011fac\u0131 ve d\u00f6n\u00fcmlerce tar\u0131m alan\u0131n\u0131n yok olmas\u0131na sebep olan bireyler de&#8230; Dere yataklar\u0131n\u0131 imara a\u00e7an y\u00f6neticiler de sorumlu, apartman dairesinde ya\u015fama hayaliyle k\u00f6y\u00fcn\u00fc terk eden bireyler de. Ancak g\u00fcn\u00fcn sonunda ma\u011fdur olan her zaman bireyler. Sorumluluk net olarak y\u00f6neticilerde. Karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltacak iken artt\u0131rmak i\u00e7in \u00e7abalayan, daha fazla orman alan\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z varken her yan\u0131 betona bo\u011fan, bunun i\u00e7in do\u011fan\u0131n d\u00fczenini alt\u00fcst etmekte sorun g\u00f6rmeyen, bireylere ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgede konfor sunmay\u0131p g\u00f6\u00e7 etmelerine sebep olan y\u00f6neticilerdedir sorumluluk. B\u00f6ylesi bir durum ya\u015farken, bireysel tasarruflar\u0131n da bir anlam\u0131 kalm\u0131yor. Avm\u2019lerde 7\/24 \u00e7al\u0131\u015fan klimalar varken, bireylere klima kullan\u0131m\u0131n azalt\u0131n karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 art\u0131yor denemez.Ya da sanayinin \u00e7al\u0131\u015fmayan ar\u0131tmalar\u0131 derin deniz de\u015farj\u0131 ile denizlere bo\u015falt\u0131l\u0131rken, bireylere deterjan kullanmay\u0131n sular\u0131m\u0131z kirleniyor demek ahmakl\u0131kt\u0131r.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nK\u00fcresel \u0131s\u0131nma ile do\u011fa d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmesi zaten k\u0131t olan tatl\u0131 suyun azalmas\u0131na da sebep olmaktad\u0131r. Ya\u015fanan \u015fiddetli kurakl\u0131kla hi\u00e7 bitmeyecek diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz su kaynaklar\u0131m\u0131z h\u0131zla azalmaktad\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fiklikleriyle, hem g\u0131daya hem de i\u00e7ilebilir suya eri\u015fimde ciddi sorunlar ya\u015fayaca\u011f\u0131z. Bu durumda \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli noktalardan biri de tar\u0131md\u0131r. Gerek d\u00fcnyada, gerek \u00fclkemizde tar\u0131m i\u00e7in ciddi \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Bir yandan seller, di\u011fer yandan \u015fiddetli kurakl\u0131k, tar\u0131m alanlar\u0131na zarar vermektedir. G\u00f6r\u00fcnen o ki; \u015fu g\u00fcnlerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fiddetli kurakl\u0131k nedeniyle bir \u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fcn rekoltesinde ciddi azalmalar olacakt\u0131r. Bu da g\u0131da fiyatlar\u0131na yans\u0131yacakt\u0131r.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nTar\u0131mda rekolte azal\u0131\u015flar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ya\u015fanmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedeni, kontrols\u00fcz tar\u0131md\u0131r. Topraklar\u0131m\u0131z\u0131n dengesi uzun y\u0131llard\u0131r kontrols\u00fczce kullan\u0131lan kimyasallarla bozuldu. Bu topraklardaki mineral ve organik maddenin azalmas\u0131na sebep oldu. Vah\u015fi sulama y\u00f6ntemleriyle g\u00fcn\u00fc\u00a0kurtard\u0131k, gelece\u011fimizi ve topraklar\u0131m\u0131z\u0131 kaybetme noktas\u0131na geldik. Tah\u0131l ambar\u0131 orta Anadolu, bu durumun en b\u00fcy\u00fck \u00f6rneklerindendir. Yanl\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn ekimleriyle gereksiz vah\u015fi sulama y\u00f6ntemlerine ge\u00e7ildi. Bu\u011fday gibi \u00fcr\u00fcnlerden vazge\u00e7ilerek a\u015f\u0131r\u0131 suya d\u00fc\u015fk\u00fcn m\u0131s\u0131r gibi\u00a0\u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fcld\u00fc. Bu durumda yeralt\u0131 sular\u0131 h\u0131zla \u00e7ekildi ve bir obruk cennetine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc Konya Ovas\u0131. Bu sorun, y\u0131llard\u0131r dile getirilmesine ra\u011fmen \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131. Bu durum d\u00fcnya i\u00e7inde ge\u00e7erli bir sorun, tek y\u0131ll\u0131k a\u015f\u0131r\u0131 su isteyen \u00fcr\u00fcnlerden vazge\u00e7ilip b\u00f6lge ko\u015fullar\u0131na uygun, az su isteyen \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6nmek \u015fart oldu. Vah\u015fi sulama, gerek \u00fclkemizde gerekse d\u00fcnyada g\u00f6llerin, derelerin kurumas\u0131na da sebep oldu. \u00d6yle ki yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131 t\u00fcketen \u00e7ift\u00e7i g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131na ve sular\u0131na g\u00f6z dikti. Yak\u0131n zamanda bu sebepten binlerce g\u00f6\u00e7men ku\u015f \u00f6ld\u00fc. \u00d6rne\u011fin, Burdur G\u00f6l\u00fc&#8217;ndeki kuruma ile 12.000 olan dik kuyruk \u00f6rdek pop\u00fclasyonu \u00f6ylesine azald\u0131 ki, \u015fu an sadece 18 \u00e7iftler.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nPeki bundan sonra ne yapmal\u0131y\u0131z. Ya\u015famak i\u00e7in g\u0131daya, g\u0131da i\u00e7in tar\u0131ma ihtiyac\u0131m\u0131z var. T\u00fcrkiye ve d\u00fcnya, tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131 ivedilikle de\u011fi\u015ftirmelidir. Belki bundan sonra g\u0131da tercihlerimizi de de\u011fi\u015ftirmemiz gerekecek. Bundan binlerce y\u0131l \u00f6ncede \u015fiddetli kurakl\u0131klar ya\u015fanm\u0131\u015f. O zamanki uygural\u0131klardan M\u0131s\u0131r, bu kurakl\u0131\u011fa 150 y\u0131l dayanm\u0131\u015f. Kurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 tohumlar geli\u015ftirmi\u015fler. Gerek \u00fclkemizde gerekse d\u00fcnyada tek y\u0131ll\u0131k ve \u00e7ok su isteyen \u00fcr\u00fcnler yeti\u015ftiriliyor. Art\u0131k \u015funu kabullenmemiz gerekiyor:\u00a0suyumuz k\u0131t ve onu dikkatli kullanmal\u0131y\u0131z.Tar\u0131mda vah\u015fi sulamadan ve tek y\u0131ll\u0131k bitkilerden vazge\u00e7meliyiz. Tar\u0131mda da teknolojiyi bu y\u00f6nde kullanmam\u0131z \u015fart.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nBir zeytin \u00fcreticisi olarak yapt\u0131\u011f\u0131m ve \u00f6nerdi\u011fim \u015fu:\u00a0gelecekte suyun k\u0131t olaca\u011f\u0131n\u0131 varsayarak, zeytinde de vah\u015fi sulamadan ka\u00e7\u0131nmal\u0131, hatta ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgenin iklimine son derece dayan\u0131kl\u0131 olan zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 susuzlu\u011fa al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Zaten susuzlu\u011fa dayan\u0131kl\u0131 olan a\u011fa\u00e7lar\u0131n, suyu olan b\u00f6lgelerde iri tane i\u00e7in gereksiz sulanmas\u0131 ile bir yanl\u0131\u015f yap\u0131lmaktad\u0131r. Suya bu denli al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n, ya\u015fanacak \u015fiddetli kurakl\u0131k durumunda girece\u011fi stresin nereye evirilece\u011fini tahmin edemeyiz. Bu y\u00fczden, iklim de\u011fi\u015fiklerinin seyrine g\u00f6re a\u011fa\u00e7lar susuzlu\u011fa al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Binlerce y\u0131ld\u0131r hayatta olan zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n bu ko\u015fullarda da \u00fcr\u00fcn verece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Zeytinin ve ya\u011f\u0131n\u0131n kalitesi mutlak de\u011fi\u015fecektir. Ancak zor \u015fartlarda kaliteden ziyade g\u0131daya ula\u015f\u0131m daha \u00f6nemli olacakt\u0131r. Bu durumda do\u011fal olarak kalite standartlar\u0131da de\u011fi\u015fecektir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\nB\u00f6ylesi bir h\u0131zla sonumuza yakla\u015f\u0131rken, de\u011fil zeytinin kalite standartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek, her t\u00fcrl\u00fc ya\u015fam standard\u0131m\u0131z\u0131 da de\u011fi\u015ftirmek zorunda kalaca\u011f\u0131z. M\u00fcltecilik son g\u00fcnlerde hayat\u0131m\u0131za girmi\u015f durumda. Bug\u00fcnk\u00fcnden farkl\u0131 olarak yak\u0131nda iklim m\u00fcltecili\u011fini de konu\u015fur olaca\u011f\u0131z. Bu k\u00f6t\u00fc senaryolar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi i\u00e7in y\u00f6neticileri ne pahas\u0131na olursa olsun \u00f6nlemler almaya, kendi bekalar\u0131ndan vazge\u00e7ip d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini kurtarmak i\u00e7in ikna etmemiz gerekiyor.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Ya \u015fimdi! Ya hi\u00e7bir zaman!<br \/>\n\u00a0<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6rseller:<\/strong><\/div>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.knowex.com\/blog\/the-incurable-disease-of-environment\">KnowEx<\/a><\/li>\n<\/ol><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazar: O\u011fuzhan Mecit Uslu \u00a0 Evimiz \u2013 vatan\u0131m\u0131z D\u00fcnya, insana ev sahipli\u011fi yapmay\u0131 b\u0131rakt\u0131 b\u0131rakacak. \u0130klim de\u011fi\u015fimleri, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma d\u00fcnyay\u0131 ya\u015fanabilir olmaktan \u00e7\u0131karmak \u00fczere. Uzun zamand\u0131r iklim de\u011fi\u015fiklikleri ciddi bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda. \u00d6nceleri buzullarda ba\u015flayan erimelerle kutup ay\u0131lar\u0131 ve b\u00f6lge di\u011fer canl\u0131lar\u0131n\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 darald\u0131. Bu durum, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan insanlar\u0131n pek de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":156,"featured_media":4100,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[291],"class_list":["post-4099","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-doga-ve-cevre","tag-94-sayi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/156"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7887,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4099\/revisions\/7887"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}