{"id":6508,"date":"2026-04-11T14:14:11","date_gmt":"2026-04-11T14:14:11","guid":{"rendered":"https:\/\/apelasyon.com\/doga-ve-cevre\/mucizenin-kara-yuzu\/"},"modified":"2026-04-14T11:10:07","modified_gmt":"2026-04-14T11:10:07","slug":"mucizenin-kara-yuzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/tarim\/mucizenin-kara-yuzu\/","title":{"rendered":"La faccia nera della magia"},"content":{"rendered":"<div class=\"post-content\">\n<p>\t<title><\/title><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ekonomisinde \u00f6nemli yer tutan zeytin ve zeytinya\u011f\u0131 end\u00fcstrisi, gerek zeytinya\u011f\u0131 olarak gerekse sofral\u0131k zeytin olarak beslenme zincirinin \u00f6nemli halkas\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir. D\u00fcnyada zeytinya\u011f\u0131 \u00fcretiminde \u0130spanya, \u0130talya, Yunanistan ve T\u00fcrkiye ba\u015f\u0131 \u00e7ekmektedir.\u00a0<\/p>\n<p>Ancak, \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7bir kimyasal madde kullan\u0131lmasa da zeytinya\u011f\u0131 end\u00fcstrisinden kaynaklanan ve karasu olarak nitelendirilen at\u0131ksu, gerek i\u00e7erdi\u011fi y\u00fcksek miktardaki ya\u011flardan gerek y\u00fcksek miktardaki KO\u0130 (Kimyasal Oksijen \u0130htiyac\u0131) gerekse d\u00fc\u015f\u00fck molek\u00fcler a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 fenolik maddeler nedeniyle ar\u0131t\u0131labilirli\u011fi g\u00fc\u00e7 olan at\u0131ksulard\u0131r ve bu at\u0131ksu bir al\u0131c\u0131 ortama verilmeden \u00f6nce, birka\u00e7 kademeli fiziksel-kimyasal, biyolojik ar\u0131tma \u00fcnitelerinden ge\u00e7irilmelidir. Aksi takdirde karasu, yo\u011fun organik madde ve ask\u0131da kat\u0131 madde i\u00e7eri\u011fiyle ve sahip oldu\u011fu asidik \u00f6zellikleriyle b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamda kimi zaman geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furabilmektedir.\u00a0<\/p>\n<p>Zeytinya\u011f\u0131 \u00fcretiminde kesikli ve s\u00fcrekli olmak \u00fczere i\u015fletme y\u00f6n\u00fcnden 2 farkl\u0131 y\u00f6ntem kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kesikli sistemler, \u00f6n i\u015flemlerden ge\u00e7ip yeterli k\u0131vama gelen hamura pres yard\u0131m\u0131yla bask\u0131 uygulanarak s\u0131v\u0131 faz\u0131 olu\u015fturan ya\u011f ve karasuyun birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r. \u00dcretim sonras\u0131nda olu\u015fan karasuyun \u00e7ok az olmas\u0131 ve ya\u011f i\u00e7eri\u011finin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 bu prosesin en \u00f6nemli avantajlar\u0131ndand\u0131r. Karasu miktar\u0131 az olmas\u0131na kar\u015f\u0131n kirlilik de\u011ferinin y\u00fcksek olmas\u0131 da sistemin en \u00f6nemli dezavantaj\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>S\u00fcrekli ak\u0131\u015fl\u0131 zeytinya\u011f\u0131 \u00fcretimi, zeytin hamurundaki s\u0131v\u0131 faz\u0131n (ya\u011f ve karasu) kat\u0131 fazdan y\u00fcksek h\u0131zda d\u00f6nen santrif\u00fcjler-dekant\u00f6rler yard\u0131m\u0131yla ayr\u0131lmas\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r. 2 fazl\u0131 ve 3 fazl\u0131 metotlar\u00a0 uygulanmaktad\u0131r. 2 fazl\u0131 sistemlerde proses suyu kullan\u0131m\u0131na gerek duyulmaz ve \u00fcretim sonras\u0131nda sadece 2 faz (ya\u011f ve pirina) olu\u015fumu s\u00f6z konusudur. Ekolojik olarak cazip bir sistemdir. Bunun sebebi karasuyun \u00fcretim sonucu olu\u015fmamas\u0131, b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn pirina ile birlikte a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r ve olu\u015fan kat\u0131 faz %50-60 su, %2-3 oran\u0131nda ya\u011f i\u00e7ermektedir. 3 fazl\u0131 sistemlerde \u00f6nemli miktarda proses suyu eklenir ve \u00fcretim sonras\u0131nda ya\u011f-pirina ve karasu olmak \u00fczere 3 faz olu\u015fur. Bu nedenle klasik sistemin 3 kat\u0131 fazla hacimde karasu olu\u015fmaktad\u0131r. Genelde 1ton zeytin i\u015fletimine kar\u015f\u0131l\u0131k 1-1,5 ton karasu olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>ZEYT\u0130N KARASUYUNUN  KARAKTER\u0130ZASYONU<\/h2>\n<p>\t<title><\/title><\/p>\n<p>Karasu, zeytinlerin ya\u011fa i\u015flenmesinden elde edilen siyaha yak\u0131n koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 renge ve kendine \u00f6zg\u00fc kokuya sahip, organik ve mineral maddeler bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a zengin, asidik nitelikte (pH 3-6), y\u00fcksek miktarda organik kirlilik i\u00e7eren, miktar\u0131 kullan\u0131lan ya\u011f \u00e7\u0131karma sistemine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015febilen s\u0131v\u0131 alt \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>S\u0131v\u0131 at\u0131k olarak ortaya \u00e7\u0131kan karasuyun konsantrasyonu, \u00fcretim prosesine, i\u015flenecek olan zeytinin t\u00fcr\u00fcne, zeytin yeti\u015ftiricili\u011fi s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan ila\u00e7 ve g\u00fcbre cinsine, iklim ko\u015fullar\u0131na, b\u00f6lgeye ve i\u015fletim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Zeytinya\u011f\u0131 \u00fcretiminden olu\u015fan at\u0131ksuyun tipik \u00f6zellikleri \u015fu \u015fekildedir;<\/p>\n<ul>\n<li>\u2022 Yo\u011fun viyolet-koyu kahve renkten, siyaha kadar renk<\/li>\n<li>\u2022 Kuvvetli, zeytinya\u011f\u0131na \u00f6zg\u00fc bir koku<\/li>\n<li>\u2022 Y\u00fcksek derecede organik kirlilik\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 pH de\u011feri 3-6 aral\u0131\u011f\u0131nda<\/li>\n<li>\u2022 Y\u00fcksek miktarda polifenol i\u00e7eri\u011fi (80 g\/L\u2019ye kadar)<\/li>\n<li>\u2022 Y\u00fcksek miktarda kat\u0131 madde i\u00e7eri\u011fi (20 g\/L toplam kat\u0131 maddeye kadar).<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0Genellikle \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda 0,5\u20131,5 m3\/ton zeytin,\u00a0 at\u0131ksu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu at\u0131ksu 25\u2013100 g ve baz\u0131 durumlarda da daha y\u00fcksek de\u011ferlerde KO\u0130 i\u00e7erir ki bu de\u011fer evsel at\u0131ksular\u0131n sahip oldu\u011fu ve genellikle 500mg\/L olan KO\u0130 de\u011ferinin \u00e7ok \u00fcst\u00fcndedir. Bu da karasuyun mevcut sistemlerle ar\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n ne kadar zor oldu\u011funu ve neden b\u00fcy\u00fck bir \u00e7evre problemi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n<h3>ZEYT\u0130N KARASUYUNUN \u00c7EVREYE ETK\u0130S\u0130<\/h3>\n<p>\t<title><\/title><\/p>\n<p>Karasuyun al\u0131c\u0131 ortamdaki \u00e7evresel etkileri;\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li>\u2022 Do\u011fal sular\u0131n karasu etkisiyle koyu renk almas\u0131, bunun sonucunda \u0131\u015f\u0131k ge\u00e7irgenli\u011finin azalmas\u0131, sucul ya\u015fam\u0131n tehlikeye girmesi,\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Topra\u011fa direk b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, topra\u011f\u0131n g\u00f6zeneklilik ve pH gibi fiziksel ve kimyasal \u00f6zelliklerini etkileyerek toprak kalitesinin de\u011fi\u015fmesi ve topraktaki mikroorganizmalar \u00fczerinde, \u00f6zellikle de i\u00e7eri\u011findeki polifenollerle antimikrobiyal etki g\u00f6stermesi, toprak kalitesinin de\u011fi\u015fmesiyle ve yine polifenoller sebebiyle bitki geli\u015fiminin etkilenmesi,\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 B\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortamlarda i\u00e7erdi\u011fi maddeler sebebiyle k\u00f6t\u00fc kokulara neden olabilmesi \u015feklinde s\u0131ralanabilir.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n<h4>ZEYT\u0130N KARASUYUNUN ARITILAB\u0130L\u0130RL\u0130\u011e\u0130<\/h4>\n<p>\t<title><\/title><\/p>\n<p>Karasu 100-150 g\/L KO\u0130, 6-7 g\/L fenol ve 10-20 g\/L miktar\u0131nda da ya\u011fl\u0131 maddeler i\u00e7ermesi nedeniyle mevcut uygulanmakta olan klasik, fiziksel, kimyasal ve biyolojik ar\u0131tma sistemleri ile istenen de\u015farj seviyelerine indirilememektedir. Su kirlili\u011fi Kontrol Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde (1999) 2 saatlik \/ 24 saatlik kompozit bir numune i\u00e7in de\u015farj kriterleri, KO\u0130 i\u00e7in 250 \/ 230 mg\/L, ya\u011f-gres i\u00e7in 60\/40 mg\/L ve pH i\u00e7in 6-9 olarak belirtilmi\u015ftir. Fenol i\u00e7in bir kriter yoktur, ancak toksik etkisi nedeniyle fenol\u00fcn de giderilmesi \u00f6nemlidir. De\u015farj kriterlerinin sa\u011flanabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ileri ar\u0131tma metodlar\u0131n\u0131n da uygulanma gere\u011fi vard\u0131r. \u0130leri ar\u0131tma metodlar\u0131n\u0131n karasu ar\u0131t\u0131m\u0131nda yer almas\u0131 demek, ar\u0131tma maliyetinin artmas\u0131 demektir.<\/p>\n<p>Y\u0131lda 3-4 ay gibi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u015fletim yapan ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta \u00e7al\u0131\u015fan zeytinya\u011f\u0131 \u00fcreticileri i\u00e7in karasu ar\u0131tma sistemlerininin bu y\u00fcksek maliyeti sistemlerin uygulanabilirli\u011fini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bertaraf zorluklar\u0131 ve karasuyun inat\u00e7\u0131 kirletici \u00f6zellikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek bir\u00e7ok farkl\u0131 ar\u0131tma metodu denenmi\u015f ve \u00f6nerilmi\u015ftir. Bu ar\u0131tma ve bertaraf y\u00f6ntemlerinden baz\u0131lar\u0131 k\u0131saca;\u00a0<\/p>\n<ul>\n<li>\u2022 Lag\u00fcnlerde bekletme,\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Kompostla\u015ft\u0131rma\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Tar\u0131mda kullan\u0131m olanaklar\u0131\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Ultrafiltrasyon\/ters osmoz\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Kimyasal \u00e7\u00f6kt\u00fcrme\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Filtrasyon,\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 G\u00f6letlerde buharla\u015ft\u0131rma,\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Aktif karbonla adsorpsiyon\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Yakma (piroliz)\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Elektrokoag\u00fclasyonla ar\u0131tma\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Kimyasal oksidasyon \u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Hayvan yeminin i\u00e7ine belli oranlarda dahil etme\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Arazide ar\u0131tma\u00a0<\/li>\n<li>\u2022 Anaerobik ve aerobik ar\u0131tma ve bu iki metodun bile\u015fimi \u015feklindedir.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, ar\u0131tma kademelerinin belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ar\u0131tma verimleri elde edilmi\u015f ve hem fiziksel hem kimyasal hem biyolojik hem de ileri ar\u0131tma y\u00f6ntemleri ile karasuda belirli bir ar\u0131tman\u0131n elde edilebilece\u011fi ortaya konmu\u015ftur. Ancak 130 g\/L KO\u0130 de\u011ferini al\u0131p, 250 mg\/L KO\u0130 de\u011ferine indirecek bir ar\u0131tma y\u00f6ntemi ortaya konamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Zeytin karasuyunun ekonomik olarak\u00a0 kullan\u0131m\u0131yla ilgili de \u00e7al\u0131\u015fmalar bulunmaktad\u0131r. Bunlara \u00f6rnek olarak;<\/p>\n<ul>\n<li>\u2022 Biyoyak\u0131t \u00fcretimi<\/li>\n<li>\u2022 Kompostlama<\/li>\n<li>\u2022 Toprak iyile\u015ftirmesinde kullan\u0131m\u0131<\/li>\n<li>\u2022 Antioksidan ve enzimler gibi de\u011ferli \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretilmesi<\/li>\n<li>\u2022 Biyogaz \u00fcretimi say\u0131labilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Karasuyun ar\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in bir \u00e7ok \u00fclkede \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015f ve her yerde uygulanabilecek bir ar\u0131tma metodu hen\u00fcz ortaya koyulamam\u0131\u015ft\u0131r. Yurdumuzda da hem \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 hem de zeytin \u00fcreticileri zeytin karasuyunun ar\u0131t\u0131m\u0131na y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalar s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Ancak hen\u00fcz istenen bir sonuca ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><b>KAYNAKLAR<\/b><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><b>1.S.Dermeche, M.Nadour, C.Larroche, F.Moulti-Mati, P.Michaud,2013.<\/b> Olive Mill Wastes: Biochemical Characterizations and Valorization. Process Biochemistry 48 (2013) 1532-1552.<\/p>\n<p><b>2.Abu Khayer Md. Muktadirul Bari Chowdhury, Christos s. Akratos, Dimitrios V. Vayenas, Stavros Pavlou, 2013. <\/b>Olive Mill Waste Composting: A review. \u0130nternational Biodeterioration &amp; Biodegradation 85 (2013) 108-119.<\/p>\n<p><b>3.Theodora-Ioanna Lafka, Andriana E. Lazou, Vassilia J. Sinanoglou, Evangelos S. Lazos,2011. <\/b>Phenolic and Antioxidant Potential of Olive Oil Mill Wastes, Food Chemistry 125 (2011) 92-98.<\/p>\n<p><b>4.Pelin Ekici, \u00c7a\u011fatay Bekir Ers\u00fc, 2012.<\/b> Farkl\u0131 Fiziksel, Kimyasal ve Biyolojik Y\u00f6ntemlerle Zeytinya\u011f\u0131 Karasuyunun Ar\u0131t\u0131labilirli\u011finin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00c7.\u00dc. Fen ve M\u00fchendislik Bilimleri Dergisi Y\u0131l:2012 Cilt 28-3.<\/p>\n<p><b>5.Ezgi Oktav, Adem \u00d6zer, 2002. <\/b>Zeytinya\u011f\u0131 End\u00fcstrisi At\u0131ksular\u0131n\u0131n \u00d6zellikleri ve Ar\u0131t\u0131m Alternatifleri.1. Zeytinya\u011f\u0131 \u00dcretiminde \u00c7evre Sorunlar\u0131 ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131, Zeytinli\/Edremit-Bal\u0131kesir, Bildiriler Kitab\u0131, 51-65.<\/p>\n<p><b>6.Melike Yal\u0131l\u0131 K\u0131l\u0131\u00e7, Gonca Kaya, Kadir Kestio\u011flu,2009.<\/b> Kimyasal, Biyolojik ve \u0130leri Ar\u0131tma Y\u00f6ntemleri \u0130le Zeytin Karasuyunun Ar\u0131t\u0131m\u0131na Y\u00f6nelik Bir Envanter \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131, Uluda\u011f \u00dcniversitesi M\u00fchendislik-Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi Dergisi(2009),Cilt 14,Say\u0131 2.<\/p>\n<p><b>7.Renan Tunal\u0131o\u011flu, G\u00f6ksel Arma\u011fan,2008.<\/b> Ayd\u0131n \u0130lindeki Zeytinya\u011f\u0131 \u0130\u015fletmelerindelde Edilen Yan \u00dcr\u00fcnlerin Tar\u0131m-Sanayi ve \u00c7evre \u0130li\u015fkileri Boyutunda De\u011ferlendirilmesi, T\u00fcrkiye 8. Tar\u0131m Ekonomisi Kongresi, G\u0131da \u0130\u015fletmecili\u011fi (2008), 135-143.\u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye ekonomisinde \u00f6nemli yer tutan zeytin ve zeytinya\u011f\u0131 end\u00fcstrisi, gerek zeytinya\u011f\u0131 olarak gerekse sofral\u0131k zeytin olarak beslenme zincirinin \u00f6nemli halkas\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir. D\u00fcnyada zeytinya\u011f\u0131 \u00fcretiminde \u0130spanya, \u0130talya, Yunanistan ve T\u00fcrkiye ba\u015f\u0131 \u00e7ekmektedir.\u00a0 Ancak, \u00fcretim s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7bir kimyasal madde kullan\u0131lmasa da zeytinya\u011f\u0131 end\u00fcstrisinden kaynaklanan ve karasu olarak nitelendirilen at\u0131ksu, gerek i\u00e7erdi\u011fi y\u00fcksek miktardaki ya\u011flardan gerek y\u00fcksek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":6509,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[203],"class_list":["post-6508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarim","tag-4-sayi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6855,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6508\/revisions\/6855"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/apelasyon.com\/it\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}