Bağlarda Toprak Altı Damlama Sulama Sistemi

Son yıllarda küresel ısınmanın neden olduğu iklim değişikliğinin en önemli çıktısı olarak göze  çarpan kuraklık, dünyada  Akdeniz  ikliminin  hüküm  sürdüğü  tarım  alanlarında  bitki gelişimini sınırlayan ve bitkisel üretimi azaltan en önemli çevresel faktördür. Bu bölgelerde yetiştirilen  asmalarda  yüksek  düzeyde  buharlaşma  ve  buna  karşın  bu  buharlaşmayı karşılayacak  su  kaynaklarının  yetersizliği  asmaların  su  stresine  maruz  kalmasına  neden olmaktadır (Ağar, 2010).
 
Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ve bilinçli bağcılık yapılan alanların artması ile birlikte yüzey sulama yöntemleri  yerine  bağlarda su  kullanımını  minimize  eden  basınçlı  sulama yöntemleri tercih edilir hale gelmiştir (Shock, 2013). Son zamanlarda bağlarda kullanımı gün geçtikçe yaygınlaşan toprak altı damla sulama sistemi, ciddi miktarlarda su tasarrufu sağlayan en önemli basınçlı sulama yöntemlerinden biridir.
Toprak altı damla sulama sistemi nedir?
 
Diğer sulama  yöntemleriyle (yüzey,  yağmurlama, vb.) karşılaştırıldığında damla sulama sistemleri birçok açıdan en etkili sulama yöntemidir. Geleneksel damla sulama yöntemine alternatif olarak düşünülen toprak altı damla sulama sistemleri, laterallerin (damla sulama boruları) toprak altına alındığı sistemler olarak tanımlanabilmektedir (Aras, 2014). 
 
Toprak altı damla sulama sistemi sayesinde toprak altına yerleştirilen laterallerle su ve bitki besin elementleri doğrudan bitki kök bölgesine uygulanabilmektedir. Toprak altı damla sulama  sistemleri  toprak  yüzeyinden olan  buharlaşma,  derine  sızma  ve  yüzey  akışıyla gerçekleşen kayıpları azaltmakta, kurak ve yarı kurak alanlarda toprak üstü damla sulama sistemlerine göre önemli  bir üstünlük sağlamaktadır. Toprak altı damla sulama sistemiyle yapılan yetiştiricilikte toprak yüzeyi kuru kalırken iyi bir su dağılımı da elde edilebilmektedir. Derine  sızma  ile  oluşabilecek  kayıpları  ve  yüzeyden  olan  buharlaşmayı  önleyerek  su kayıplarını azaltmakta  ve  kuru  bir  yüzeyle  yabancı ot  gelişimini  azaltmaktadır.  Tüm  bu faydalar  ışığında  toprak  altı damla  sulama  sistemleri  toprak  ve  suyu  koruyarak,  tarımda sürdürülebilirlik için çok önemli olan su kullanım etkinliğinin gelişimine katkı sağlamaktadır. İyi  yönetilen  bir  toprak  altı  damla  sulama  sisteminde  randıman  %95’in  üzerine çıkabilmektedir (Payero 2002).
 
Bağlarda toprak altı damla sulama sistemi 
 
1980’li  yılların  başlarında  plastik  sanayisinde,  sulama  alet  ve  ekipmanları  üretim teknolojisinde yaşanan gelişmeler, toprak altı damla sulamaya olan ilgiyi tekrar arttırmıştır. Bu dönemde birçok bitkide akademik çalışmalar yapılmış olup en fazla çalışma pamuk ve mısır bitkisinde yapılırken, zamanla diğer sebze ve meyve ağaçlarında yapılan çalışmaların sayısı artış  göstermiştir. Yapılan  çalışmalarda  toprak  altı  damla  sulama  sistemlerine  ait  verim değerlerinin diğer sulama sistemlerine eşit ya da daha fazla olduğu görülmüştür (Camp, 1998).
Toprak altı damla sulama sistemi, gelişmiş bağlarda iki sıra arasına ve 40-50cm derinlikte olacak şekilde kurulurken, yeni tesis bağlarda genellikle asmalara yakın ve çift taraflı olacak şekilde yapılmaktadır. Bununla birlikte bazı üreticiler yeni tesis edilen bağlarda toprak altı damla sulama sistemini yine sıra ortasına kurarken ilk 2-3 yıl yeterli kök gelişiminin sağlanmasına kadar geçen süreçte üstten konvansiyonel damla sulama yapabilmektedir. 
 
Toprak altı damla sulama sistemlerinin tasarımı toprak üstü damla sulama sistemlerine benzerlik  göstermekle  birlikte  özellikle  filtre  elemanları,  basınç  düzenleme  vanaları, manometreler, debi ölçüm araçları, vakum önleme vanaları, hava çıkış vanaları, geri akışı önleyen vanalar ve yıkama sistemlerine daha fazla hassasiyet gösterilmelidir (Camp ve ark. 2000). Toprak altı damla sulama sistemleri sulama suyu, gübre ve diğer kimyasalları düşük miktarlarda ve sık aralıklarla bitki kök bölgesine direkt olarak uygulayabilen sistemlerdir.
 
Toprak altı damla sulama sistemlerinin üstünlükleri
 
  • Toprak yüzeyinden olan buharlaşma, yüzey akışı ve derine sızma daha az olduğu için su kullanım etkinliği yüksek olmaktadır.
  • Uniform bir su dağılımı ile suyun ve gübrenin daha kontrollü olarak dağılımına olanak vermektedir
  • Arazi  yüzeyinin  kuru  kalması  yetiştiricilik  esnasında  diğer  tarımsal  işlemlerin yapılmasına olanak verir. Ayrıca yüzey kuru kaldığı için toprak sıkışması daha az olacaktır.
  • Toprak  yüzeyinin  kuru  kalması  yabancı  otların  çimlenmesini  ve  gelişimini azaltmaktadır.
  • Daha  kuru  toprak  yüzeyi  ve  daha  az  nemli  bitki  gövdesi  mantari  hastalıkların gelişimini azaltmaktadır
  • Sulama esnasında tarımsal işlemler sürdürülebilir
  • Sistemin  yüksek  sulama  randımanı  sulama  süresini  azaltmakta  böylece  enerji giderlerini de düşürmektedir.
 
Toprak altı damla sulama sistemini sınırlayan etmenler
 
  • Sistem  toprak  altında  olduğundan  toprak  altı  aksamda  oluşabilecek  hasarların tespiti güç olmakta ve gerekli önlemlerin zamanında alınmasını engellemektedir
  • Lateral derinliğine bağlı olarak toprak işleme sınırlı kalmaktadır.
  • Kök gelişimi sadece damlatıcının ıslattığı alan ile sınırlı kalmaktadır. Bu sınırlı alanda su ve gübre tüketimi hızlı olmaktadır.
  • Toprak altı damla sulama sistemlerinde montaj işlemi, daha hassas filtreleme birimi gereksinimi,  ilave  vanalar  ve  yıkama  boruları  ilk  yatırım  masraflarını arttırmaktadır.
  • Damlatıcı  civarındaki  kılcal  köklerin  damlatıcılara  girişinin  engellenmesi gerekmektedir. Ayrıca herhangi bir hasar sonucu oluşabilecek sızıntıların yerinin belirlenmesi ve bunların tamiri oldukça güçtür.
  • Sistem  toprak  altında  olduğu  için  diğer  sistemlere nazaran  izlenmesi  ve değerlendirilmesi daha zordur. Bu yüzden sistemde uygun yerlerde olacak şekilde ilave akım ve basınç ölçerlere ihtiyaç duyulmaktadır (Aras, 2014).
Anahtar Kelimeler:

Kuru Üzüm, Sultani Çekirdeksiz Kuru Üzüm, Kuru Meyve, Kuru Üzüm Rekoltesi, Sultanas, Raisins, Dry Fruit, Raisin harvest, изюм, Виноград урожая, 葡萄乾, 葡萄收穫, pasas, レーズン, Rosinen, عنب مجفف, raisins secs, Raisin prices.

KAYNAKLAR:
1. Ağar  S.,  2010.  Çukurova  koşullarında  kısmi  kök  kuruluğu  ve  kısıntılı  damla  sulama programlarının  King’s  Ruby  sofralık  üzüm  çeşidinin verimi,  kalite  ve  su  kullanım randımanına  etkileri.  Yüksek  Lisans  Tezi.  Tarımsal Yapılar  ve  Sulama  Anabilim  Dalı. Çukurova Üniv. Fen Bil. Enst. Adana.
2. Aras İ., 2014. Konya Kapalı Havzasında Sulama Sistemlerine Yeni Bir Alternatif; Toprak Altı  Damla  Sulama.  Değerlendirme  Notu.  Mevlana  Kalkınma  Ajansı,  Araştırma  Etüt  ve Planlama Birimi.
3. Camp, C.R. 1998. Subsurface Drip İrrigation: A Review, ASAE paper, Vol. 41(5): 1353-1367. Camp, C.R., P.J.Bauer, and W.J.Busscher. 2000. Subsurface drip irrigation for cotton with conservation tillage. ASAE paper 002184, 9 p., St.Joseph,Mich.:ASAE. 
4. Payero, J.2002. Is subsurface drip irrigation right for your operation? University Nebraska, Institute   of   Agriculture   and   Natural   Resources   Cooperative   Extenson. http://bit.ly/1SjdDIj
5. Shock C.C., 2013. Drip Irrigation: Introduction. Sustainable Agriculture Techniques. EM 8782. Revised March 2013. Oregon State Univ., Extension Service.
6. Shock C.C., 2013. Drip Irrigation: Introduction. Sustainable Agriculture Techniques. EM 8782. Revised March 2013. Oregon State Univ., Extension Service.
 
GÖRSELLER:
Yazara aittir.
 
BAĞCILIK VE KURU ÜZÜM İLE İLİGİLİ OKUNMASI GEREKLİ MAKALELER
 
 
 

 

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.