Bağcılıkta Tahmin ve Erken Uyarı Sistemleri

Günümüz modern tarımında pestisitlerin kullanılması kaçınılmazdır. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması halinde, üretim miktarında %60 - %100 arasında değişen oranlarda kayıplar olabilmektedir (Turabi, 2007). Kimyasal mücadelenin verim ve kalite üzerindeki yararlı etkileri görüldükçe zirai ilaçların kullanımı ve sayısı yıllara göre artarak devam etmiştir. Kimyasal mücadelenin de zararlı etkileri fark edildikçe alternatif yöntemlere yer verilmeye başlanmıştır. Alternatif yöntemlerden birisi olan Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) ilk kez 1959 yılında Stern tarafından ortaya atılmış, “biyolojik ve kimyasal mücadele yöntemlerinin uyumlu şekilde kullanılması’’ olarak tanımlanmıştır. Kavram, 1965 yılında Roma’da FAO tarafından gündeme alınarak, FAO, Dünya Bankası, GATT, UNCED, UNEP ve WHO gibi uluslararası kuruluşlar tarafından desteklenmiştir (Abdpourdalal,2002). Türkiye’ de 1970 yılında temel araştırma projeleri ile başlayan entegre mücadele, 1995 yılında FAO/UNDP’in desteği ile ‘Entegre Mücadele Organizasyon Şeması ile Teknik İşbirliği’ ve ‘Koordinasyon Ağı (Network)’ oluşturulmuştur. Bağda Entegre Mücadele Teknik Talimatı hazırlanmış ve uygulamaya yönelik projeler gerçekleştirilmektedir (Anonymous, 2011a).

'Bağda Entegre Mücadele' programları 1995 yılından itibaren uygulanmakta ise de üreticiler sezonda ana zararlı ve hastalıklar için yaklaşık 12-15 kez pestisit uygulaması gerçekleştirmektedir. Ancak doğru zamanda etkin bir mücadele için zararlının ya da etmenin biyolojisi, konukçu fenolojisi ve klimatik faktörlerin bir arada değerlendirildiği mücadele modelleri uygulanmalıdır. Doğru, güvenilir ve uygulanabilir tahmin modelleri entegre mücadele programları için çok önemlidir. Tahmin ve erken uyarı modelleri bitkisel üretimde hastalık ve zararlılarla mücadelede ilaçlamanın gerekli olup olmadığına karar vermek, en uygun ilaçlama zamanını saptamak, üreticileri uyarmak ve böylece onları bu zararlıların mücadelesinde para, enerji ve zaman kaybından kurtarmak, ilaçların çevreye yaptığı zararı en aza indirmek amacıyla geliştirilmiş bir sistemdir (Anonymous, 2007). Tahmin ve uyarı sistemlerinin uygulanması ile birlikte bağ hastalık ve zararlı yoğunluğu, biyolojisi ve bitki fenolojisi takip edilerek gerektiğinde, doğru zamanda doğru ilaç kullanımıyla ilaçlama sayısında azalma sağlanabilmektedir. Böylece, hem sürdürülebilir tarım açısından ekolojinin bozulması önlenebilmekte hem de ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır.

20. yüzyılın ikinci yarısından beri hava koşularının hastalıkların şiddeti ve yayılımı üzerine olan etkisi üreticiler tarafından da fark edilmiştir. Agrometeoroloji (tarımsal meteoroloji)  ile bitki hastalıklarının kontrolü bir arada değerlendirilmeye başlanmıştır. Birçok bitki hastalığının ve zararlısının epidemi yapmasına yol açan anahtar değişkenler sıcaklık ve nemdir. Sıcaklık, bitki hastalıklarının tüm aşamalarında etkiliyken; nem, sporların salınımı ve enfeksiyon süreci (çimlenme ve penetrasyon) için çok önemlidir (Gillespie ve Sentelhas, 2008). Hastalık ve zararlılara karşı doğru ilacı doğru zamanda ve doğru dozda kullanmak için üretilmiş meteoroloji sistemleri, geliştirilmiş özel yazılımları ile birlikte kullanılmaktadır.  Tüm değerlerin izlendiği bir risk indeksi hemen hemen tüm tahmin sistemlerinde bulunmaktadır. Genelde risk indeksi kapsamında izlenilen parametreler sıcaklıklar (maksimum, minimum, günlük ortalama değerler ile etkili sıcaklık toplamları), nispi nem, yaprak ıslaklık süresi ve yağış miktarları rutin olarak saatlik veriler halinde kaydedilmektedir. Verilerin elde edilmesinde her bir parametre için özel üretilmiş sensörler kullanılmaktadır (Şekil 1).
    
Şekil 1. Davis modeli meteoroloji istasyonuna ait a) yağış b) yaprak ıslaklık ve c) toprak nemi sensörleri.

Elektronik, web temelli ve kablosuz bağlantı sağlayan yüksek teknoloji tahmin-uyarı istasyonları günümüzde tarımsal üretimde kullanılmaktadır. Elektronik tahmin-uyarı istasyonları, GSM modemi aracılığıyla verilerini iletirken, alınan verilerin bilgisayar ortamında değerlendirmesi için yazılım programlarının yüklenmesine ihtiyaç duyulmaktadır (Şekil 2). İstasyonların kurulum alanları için gerekli olan ortalama rakım 1000-1800 m. ve ortalama menzilleri 300-5000 m.’dir.


Şekil 2. Metos iklim istasyonuna ait yazılım programı

Kurumlar, özel sektör ve şahıslar tarafından bağcılıkta kullanılan, uluslararası kabul görmüş olan tahmin-uyarı sistemleri Davis (Şekil 3), Metos (Şekil 4) ve Lufft olarak sıralanmaktadır. Bu tahmin-uyarı sistemlerinde izlenilen parametreler aynı iken kullanılan yazılım sistemleri ve modellerde farklılıklar gözlemlenmektedir.
    

Şekil 3. Davis meteoroloji istasyonun görüntüsü Şekil 4. Metos meteoroloji istasyonun görüntüsü

Manisa İlinde Kullanılan Tahmin-Uyarı Modelleri

Ege Bölgesi 139.253 ha. ile mevcut bağ alanlarının %29’unu  oluşturarak, ülkemiz bağcılığında birinci sırada yer almaktadır. Üretim miktarları açısından bir değerlendirme yapıldığında ise Ege Bölgesi, 2.024.439 ton yaş üzüm üretimi ile ülkemizin toplam üretimi olan 4.296.351 ton’un %47.11’ni tek başına sağlamaktadır. Ege Bölgesi içerisinde ise üzüm üretimi bakımından sırasıyla Manisa (%75), Denizli (%18), İzmir (%6), Uşak (%2) ve Aydın (%1) yer almaktadır (Anonim, 2011b).

Bağda entegre mücadele kapsamında Manisa ilinde salkım güvesi ile bağ mildiyösüne yönelik tahmin-uyarı sistemleri kullanılmaktadır.

Manisa ilinde 1980 yılından başlayan bağ mildiyösü (Plasmopara viticola) tahmin-uyarı yöntemi 'Bağ Tahmin ve Erken Uyarı Projesi' kapsamındadır.  Manisa İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından 9 ilçede toplam 14 noktada tahmin-uyarı takipleri gerçekleştirilmektedir ve ilaçlama zamanlarına ait uyarılar SMS sistemi ile üreticilere ilan edilmektir. Bağ mildiyösü tahmin-uyarı sistemi kapsamında asma fenolojisi, toprak nemi, aktif sıcaklıklar toplamı ve yaprak ıslaklık süresi gibi parametreler takip edilmektedir. İlaçlama zamanlarına karar vermeden önce tüm koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir.

Salkım güvesi tahmin-uyarı sisteminde amaç mücadeleyi gerektirecek yoğunluğun bulunup bulunmadığını belirlemek, ilaçlama zaman ve sayılarını doğru belirlemektir. Tahmin-uyarı sisteminde eşeysel çekici tuzaklar, etkili sıcaklıklar toplamı, yumurta açılımının takibi ve asma fenolojisi izlenmektedir. 

Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından 2014 yılında başlayan, bağ küllemesi hastalığının mücadelesinde tahmin-uyarı modeli kullanım olanaklarının araştırıldığı bir proje yürütülmektedir. Bağcılığın yoğun olarak yapıldığı Ege Bölgesi'nde, bağ küllemesi hastalığı (Erysiphe necator) ile mücadelede Thomas-Gubler Tahmin Modeli'nin (Gubler et al., 1999; Thomas et al., 1994) bölgemize uygun olup olmadığı araştırılmaktadır. Ayrıca, modelin ilimize uygun olması halinde ilaçlama sayısını azaltmada, sağlıklı ürün elde etmede önemli bir adım olacağı düşünülmektedir.

Kaynaklar:
  1. Abdpourdalal, A. 2002. Entegre Zararlı Yönetiminin Esasları, Ekonomisi ve Uygulamaları, Basılmamış Doktora Semineri, E.Ü.Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Bornova.
  2. Anonymous, 2007. Tahmin ve Uyarı. Ankara Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü. http://bit.ly/1VnXi0Y, (Erişim tarihi: 27.08.2015).
  3. Anonymous, 2011a. Bağ Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı. Ankara-2011.
  4. Anonim, 2011b. Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 21.11.2011).
  5. Gillespie, T. J. and  Sentelhas, P. C., 2008. Agrometeorology And Plant Dısease Management - A Happy Marrıage. Sci. Agric. (Piracicaba, Braz.), v.65, special issue, p.71-75, December 2008.
  6. Gubler, W. D., Rademacher, M. R. and Vasquez S. J., 1999. Control Of Powdery Mildew Using The UC Davis Powdery Mildew Risk Ġndex. The American Phytopathological Society, 3340 Pilot Knob Road St. Paul, MN 55121-2097.
  7. Thomas, C. S., Gubler W. D. and Leavitt G., 1994. Field Testing of Powdery Mildew Disease Forecast Model on Grapes in California. Phytopathology, 84:1070.
  8. Turabi, M. S., 2007. Bitki Koruma Ürünlerinin Ruhsatlandırılması. Tarım İlaçları Kongre ve Sergisi Bildirileri, 25-26 Ekim 2007, Ankara, 50-61.
Görseller:
Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.