İlaçtan Önce

Dünya nüfusunun artmasıyla gıda ihtiyacı da artmakta. Öte yandan nüfus atışıyla şehirleşme de artmakta, tarım alanları ise gittikçe daralmaktadır. Bu durum tarım alanlarında birim alandan daha fazla ürün alınması gerekliliğini doğurmuştur. Birim alandan daha fazla ürün elde etmeye yönelik uygulamalar ise ürünün korunmasını da beraberinde getirmiştir. İşte bu noktada artan zirai ilaç kullanımı üreticiden tüketiciye herkes için sağlık risklerini ve sağlık harcamalarını artırmıştır. Ayrıca kalıntı problemi ile birlikte pazarlamada da ciddi problemleri beraberinde getirmiştir.

Bu yazıda yoğun pestisit kullanılan üzüm yetiştiriciliğinde ilaç kullanımı azaltmaya, zirai mücadele etkinliğini artırmaya yönelik tedbirlerden bahsedeceğiz. Daha bağ tesisi aşamasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar ve alınabilecek basit tedbirlerle devam eden yıllarda zirai mücadele etkinliğini artırmak ve ilaç kullanımını azaltmak mümkün olabilecektir.
           
                                                  
Arazi Seçimi

Uygun arazi:
Genel olarak bağcılık belirli su tutma kapasitesine sahip, derin, tuzluluk ve taban suyu yüksekliği (50-60 cm.’den az) gibi ağır problemleri olmayan her tür toprakta yapılabilir. Asma için en uygun topraklar tınlı topraklardır. Tınlı toprak içinde %35-45 kum, %35-40 silt (mil), %5 organik madde ve %10-25 oranında kil bulunduran topraktır. 
Böyle topraklar çabuk ısınır, şeker birikimi artar olgunlaşma hızlanır, çubuk pişkinleşmesi iyi olur, pişkinleşen çubuklar kışa ve hastalıklara dayanıklı olur. Böylece mantari hastalıkların yoğunluğu ve etkisi azalır.

Uygun Yöney

Bağ tesisinde en iyi güneşlenme ve havalanmanın sağlanması amaçlanmalıdır. Bu yüzden bağlar kuzey - güney yönünde tesis edilmelidir. Ayrıca güneye bakan yerlerde ve rüzgarın sıraların arasından akıp geçtiği istikamette bağ tesisi tercih edilmelidir.
  • Kuzey yarım kürede, güneye bakan bağlarda ısınma ve uyanma daha erken gerçekleşir. Bu da ilkbahar geç donlarının tehlike olmadığı yerlerde çiçeklenmenin ve hasat tarihinin daha erken gerçekleşmesi bakımından tercih edilir.
  • Bu da ilkbahar geç donlarının tehlike olmadığı yerlerde çiçeklenmenin ve hasat tarihinin daha erken gerçekleşmesi bakımından tercih edilir.
Kuzey-güney yönünde tesis edilen bağlar ile doğu-batı yönünde tesis edilen bağlarda güneşlenmenin durumu
bağlar hâkim rüzgârlar sıraların arasından geçecek şekilde tesis edilmelidir.

Uygun Anaç

Ülkemiz toprakları filoksera ile bulaşık kabul edildiğinden bağ tesisleri mutlaka aşılı fidan ile yapılmalıdır. Böyle bağlardan ekonomik ömrü boyunca sağlıklı asmalarda yüksek verim ve yıllara göre dengeli ürün almak mümkün olabilecektir.
  • Toprak analizi sonucunda anacı belirlenen aşılı fidan kullanılmalıdır.
  • Tercih edilen anaç aynı zamanda çeşide uygun olmalıdır. Uygun affinite sağlayamayan kombinasyonlarda yavaş ve zayıf gelişme, silkme, kalitesiz ve küçük tane, verim düşüklüğü ve hatta daha ileriki safhalarda aşı atma ve kurumalar görülebilir.
  • Dikim sıklığı da kaliteli ve sağlıklı ürün için önemlidir. Sık dikimin verim artışı sağlayacağı düşünülse de ürün kalitesi düşecektir. Ayrıca iyi bir havalanma ve güneşlenme sağlanamayacaktır.
Uygun anaç seçimi ve fidan dikiminden sonra gövde oluşturmanın fidan dikiminin yapıldığı yıl değil sonraki bir yılda tamamlanması gerekmektedir. Böyle birinci yılda sağlam bir kök gelişimi sağlanır. İkinci yılda o köklerin üzerine gövde oluşturulur.
               
Asmalarda gövde fidan dikiminden itibaren 2 yılda oluşturulmalıdır.
 
Destek Sistemi Seçimi

En iyi güneşlenme, havalanma ve zirai mücadele etkinliği için destek sistemlerinin buna uygun seçilmesi gerekmektedir. Son yıllarda 3 sıralı V sistemleri, yarım çardak ve çardak sistemleri oldukça yaygınlaşmaktadır. Ancak hala hastalık şiddetini ilaç kullanımını artıran duvar, Avustralya, büyük T gibi destek sistemlerine geniş alanlarda rastlamak mümkün olmaktadır.

Kış Budaması

Budamanın hangi amaçlarla yapıldığına, budama ile ilgili temel prensiplere baktığımızda aslında her gerekçenin bizi aslında daha etkin zirai mücadeleye götürdüğünü görürüz.
                             
                      
Bir diğer önemli konu bordo bulamacı kullanımıdır.

Bordo bulamacı nedir?

Bordo bulamacı bağcılıkta önemli bir yere sahip, özellikle budamadan sonra uygulanan bakırlı bir karışımdır. Genellikle üretici tarafından hazırlanmakta ve bu yöntem daha etkili kabul edilmektedir. Ancak son zamanlarda hazır bordo bulamacı da yaygın olarak kullanılmaktadır.

Farklı amaçlarla % 1, 1,5, 2, 3, 4 ve ya 5 olarak hazırlanabilir. En sık kullanım şekli bağlar budandıktan sonra en geç uyanmaya 15 gün kalana kadar %4 lük bordo bulamacı uygulanmasıdır.

Bordo bulamacı hangi amaçlarla kullanılır?
  • Budamadan sonra budama makasının sebebiyet verdiği kesik ve yaralardan mantari hastalık etmenlerinin girmesini engellemek amacıyla kullanılmaktadır.
  • Sürgünlerin dip gözlerinde uyanmamaya sebep olan ölü kol (çelik marazı) hastalığının etkili bir mücadele yöntemidir.
  • Bunun yanı sıra bağ antraknozu ve bağ mildiyösü hastalıklarına karşı da daha düşük dozlarda ve farklı dönemlerde kullanılabilir.
  • %1-1,5 5’luk bordo bulamacı çiçekten önce ve ya ben düşme döneminden tane tutumunu artırmak ve tane irileşmesini ve renklenmeyi artırmak amacıyla kullanılabilmektedir. Uygulama ile sürgün uçlarının yakılması ve iletimin durdurulması (bilezik almada olduğu gibi) hedeflenmektedir.
Budama Artıkları

Organik tarımın ve organik bağcılığın gündemimize iyice yerleşmesinden sonra budama artıklarının toprağa kazandırılması uygulamaları görülmeye başlanmıştır. Ancak budama artıkları özellikle mantari hastalık etmenlerini üzerinde barındırmaktadır. Bu da hastalık etmenlerini kendi elimizle toprağa vermek demektir. Budama artıkları en kısa zamanda bağdan uzaklaştırılmalı ve yakılarak imha edilmelidir. Bağın arasından toplanıp bağın kenarında yığmak da hastalık etmenlerini ortamda tutmak demektir.
Yaz budaması (yeşil budama,palatır)

Gözlerin uyanmasından hasada kadar olan aktif devrede, ürünün miktar ve kalitesini artırmak, omcaların daha iyi havalanmasını ve güneşlenmesini sağlamak amacıyla yapılan asmaların sürgün yaprak salkım vb. kısımlarının çıkarılması uygulamalarına yaz budamaları veya yeşil budama denilmektedir. Uygun yaz budaması ile zirai mücadele etkinliğin artırmak mümkündür.
 
Yaprak Alma

Yeşil sürgünlerde yaşlı, gölge yapan ve havalanmayı engelleyen yaprakların alınması işlemidir.
Aşırı yaprak alma, asmanın gelişmesine ve ürünün iyi bir şekilde olgunlaşmasına engel olur. Ayrıca bir sene sonrasının verimliliğini de düşürür
AŞIRI YAPRAK ALMA KALİTE KAYIPLARINA NEDEN OLUR!

Hormon Kullanımı

Üretici öncelikle hangi amaçla yetiştiricilik yapacağına başlangıçta karar vermelidir. Hormon kullanımında çeşidin gerektirdiği doz ve zamana dikkat edilmelidir. Yapılan çalışmalar hormon kullanımının göz verimliliğini azalttığını ortaya koymuştur.

Sofralık Yetiştiricilikte
  • Somaklar 5-10 ve 10-15 cm olduğunda 4-5 gün ara ile 2 defa 20 ppm
  • % 80 çiçekte 20 ppm
  • Taneler 5-6 mm büyüklüğe geldiğinde 5-7 gün ara ile 2 defa 40 ppm
  • Toplam 140 ppm GA3 (Karabat, 2009).
Kurutmalık yetiştiricilikte
  • Somaklar 8-10 cm olduğunda 20 ppm,
  • Taneler saçma iriliğine geldiğinde (2-3 mm) 20 ppm,
olmak üzere iki defa kullanılmalıdır. Ancak kurutmalık yetiştiricilikte hormon kullanımı tavsiye edilmemektedir.
Fidan Seçimi

Sağlıklı bir bağ tesisi için sağlıklı fidanlar şarttır. Anaç ve çeşit bakımından ismine doğru fidan temin edilmelidir. Özellikle gövde hastalıkları bakımından fidanların temiz olmasına dikkat edilmelidir. Bunun için gerekirse fidancının kalem aldığı bağlar hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
Azotlu gübre kullanımı
 
Azot bitkilerdeki yeni hücrelerin oluşumu için en gerekli elementlerden biridir. Ancak gereksiz azotlu gübre kullanımı kuvvetli gelişmeye neden olur ve vejetasyonu uzatır. Pişkinleşmeyi zayıflatır. Soğuk ve hastalık dayanımını azaltır. Yanmamış, taze çiftlik gübresi yabancı ot popülasyonunu artırır. Yabancı ot ise hem kendisi hem de konukçuluğunu yaptığı zararlılar nedeniyle zirai ilaç kullanımını artırır.
 
Yabancı ot mücadelesi
 
Bağlarda yabancı ot mücadelesi ihmal edilmemelidir. Yabancı ot mücadelesi zamanında yapılmadığında hem işçilik hem akaryakıt hem ürün kaybı hem de zirai mücadelede sebep olduğu zorluklar nedeniyle büyük ekonomik zorluklarla karşılaşılabilmektedir.
Aşırı ve bilinçsiz sulama
 
Sık ve aşırı yapılan sulamalarla asmaların çevresinde, altında ve iç kısmında fazla nemli bir ortam oluşturulacağı için mantari hastalıklar çoğalırlar. Bu durum sulama maliyetlerini artıracağı gibi zirai mücadele maliyetlerini de artırmaktadır.

Hasadı Geciktirme Amaçlı Uygulamalar

Son zamanlarda özellikle sofralık amaçlı Sultani Çekirdeksiz yetiştiriciliği yapılan bölgelerde bağların hasadı geciktirme amaçlı örtüldüğü görülmektedir. Bu uygulama hasadı geciktirip ürün fiyatını artırmakla beraber başta göz verimliliğinin düşmesi olmak üzere vegetasyonunvejetasyonun uzamasına bağlı olarak ilaç sarfiyatının artması, pişkinliğin azalması gibi sorunları da beraberinde getirmektedir.

Anahtar Kelimeler:

Kuru Üzüm, Sultani Çekirdeksiz Kuru Üzüm, Kuru Meyve, Kuru Üzüm Rekoltesi, Sultanas, Raisins, Dry Fruit, Raisin harvest, изюм, Виноград урожая, 葡萄乾, 葡萄收穫, pasas, レーズン, Rosinen, عنب مجفف, raisins secs, Raisin prices.

Kaynaklar:
  1. ÇELİK, H., AĞAOĞLU, Y. S., FİDAN, Y., MARASALI, B., SÖYLEMEZOĞLU, G., 1998. Genel Bağcılık. Sunfidan A. Ş. Mesleki Kitaplar serisi. 1. Manisa
  2. İLHAN, İ. 1989. Bağcılıkta Budama ve Terbiye Şekilleri. Bağcılık Araştırma Enstitüsü. Yayın No: Genel 32, Çiftçi Broşürü 1. Manisa.
  3. TARGEL Temel Bağcılık Eğitimi Kitabı, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, 2007
  4. YÜKSEL, İ. ERDEM, A. İLHAN, İ. ÜNAL, A. Bağcılıkta Budama ve Terbiye Sistemleri Bağcılık Araştırma Enstitüsü Yayın No: 101. Manisa.
Görseller:
Yazara aittir.

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.