Organik Tarımda Yabancı Ot Mücadelesinde Yeni Bir Yaklaşım: Malçlama

1. Giriş

Günümüzde konvansiyonel tarım alanlarında, yabancı ot mücadelesi amacıyla; artan iş gücü fiyatlarının da etkisiyle, kolay uygulanabilmesi ve çabuk sonuç vermesi gibi özelliklerinden dolayı daha çok kimyasal mücadele metotları tercih edilmektedir. Ancak bu uygulamalar yapılırken herbisitlerin sık ve hatalı kullanıldığı gözlenmektedir. Bunun sonucunda ise, insan ve hayvan sağlığı tehdit edilmekte, yabancı ot türleri herbisitlere karşı zamanla dayanıklılık kazanmakta, ekonomik zararlı olmayan türler zamanla dominant hale geçmekte, hedef dışı organizmalar zarar görmekte, biyolojik çeşitlilik azalmakta, kültür bitkilerinde fitotoksiteler oluşabilmekte ve benzeri birçok olumsuzluk ortaya çıkmaktadır. Bu olumsuzlukları en aza indirmek için etkili, etkili olduğu kadarda agroekosisteme en az zarar veren yöntemlerin belirlenerek, uygulanması gerekmektedir. Kimyasal mücadeleye alternatif bu yöntemlerden biri malçlama’dır.

2. Malçlama

Malçlama; en kısa tanımıyla “toprak yüzeyinin ışık geçirmeyen bir materyalle örtülmesi”dir. Tanımından da anlaşılacağı üzere, toprak yüzeyi ışık geçirmeyen bir materyalle örtülü olduğu için yabancı ot tohumları çimlenip toprak yüzeyine çıksa dahi fotosentez yapamadıkları için yaşamlarını devam ettirememektedirler. Bu bakımdan malçlama, ilaç kullanılmadan gerçekleştirilen en başarılı yabancı ot kontrol yöntemlerinden biridir. Malçlama amacıyla günümüzde daha çok siyah naylon (polietilen) örtüler kullanılmakla birlikte, organik ve inorganik pek çok materyal malçlama amacıyla kullanılabilir (Kitiş,2011).

Malçlamanın, yabancı otları başarıyla kontrol etmesinin yanı sıra, topraktan buharlaşma yoluyla su kaybını azalttığı (Asiegbu, 1991), toprak sıcaklığını muhafaza ettiği (Brault et al., 2002), toprağı dona karşı koruduğu (Barrales-Dominguez ve Alejo-Santiago, 2002), su ve rüzgar erozyonu ile toprağın taşınmasını engellediği (Liang et al., 2002), topraktaki yarayışlı besin maddesi ve organik madde miktarını artırdığı (Bhella, 1988), bitkilerde kök sistemi gelişimini hızlandırdığı ve artırdığı (Wien et al., 1993), meyve kalitesini yükselttiği (Estes et al., 1985),  erkenci ve toplam verimi artırdığı ( Abak ve Pakyürek, 1992) belirlenmiştir. Tüm bu özellikleri ile malçlama hem başarılı bir yabancı ot kontrol yöntemi, hem de önemli bir bitkisel üretim bileşeni olarak karşımıza çıkmaktadır.

2.1. Malçlamada Kullanılan Materyaller

Bitkilerde toksik etki yapmayan hemen hemen bütün organik ve inorganik materyaller malç olarak kullanılabilir. Bazı malç materyalleri tek başlarına kullanılırken, bazıları da birlikte kullanılabilir. Malç materyalleri başlıca iki gruba ayrılır:

2.1.1. Organik malç materyalleri

Çok kullanılan ve kolaylıkla elde edilebilen materyaller saman, kuru ot, yapraklar, ot kırpıntıları, testere talaşı, odun kırıntıları, ufalanmış ağaç kabukları, mısır koçanı, yerfıstığı kabuğu, pirinç kabuğu, şeker kamışı artığı, ayçiçeği kabuğu ve kurutulmuş bataklık yosunları (turba) gibi materyallerdir (Anonymous, 2005). Bu materyaller sezon sonunda ya işlenerek toprağa karıştırılır ya da toprak yüzeyinde bırakılır.                
                  Şekil 1. Turunçgilde saman kullanımı                      Şekil 2. Bağ’da sıra üzerinin samanla kaplanması

Şekil 3. Bahçe düzenlenmesinde kullanılan organik malç materyalleri

2.1.2. İnorganik Malç Materyalleri
 
Polietilen ve polivinilklorür (PVC) gibi çeşitli plastik materyaller ve yabancı otun gelişmesini engelleyen treillis (kumaş, yün vb. dokunmuş zemin örtüsü), ponza bu amaçla kullanılabilir. Plastik materyaller siyah, beyaz, şeffaf, kırmızı ve çeşitli renklerde olmaktadır (Swiader et al., 1992).
                                
Şekil 4. Ponza uygulanmış meyve ağacı kök etrafı

3. Malçın Araziye Uygulanması

Malç, ilkbaharda toprak ısındıktan hemen sonraki dönemde uygulanırsa iyi sonuç alınır. Bir malcın, yabancı ot mücadelesinde başarılı olabilmesi için yabancı otlara gelen güneş ışığını tamamen engellemesi gerekmektedir. Saman, kuru ot, yapraklar, ot kırpıntıları, testere talaşı, odun kırıntıları, ufalanmış ağaç kabukları, mısır koçanı, yerfıstığı kabuğu, pirinç kabuğu, şeker kamışı artığı, ayçiçeği kabuğu gibi organik malçların güneş ışığını engellemeleri için en az 10 cm ya da daha kalın bir tabaka halinde kullanılmalıdır. Malç malzemelerini sıra aralarına ve sıra üzerlerine örterken kültür bitkisini örtmemeye mutlaka dikkat edilmelidir. Malçlama, damla sulama veya yağmurlama sulama yapılan arazilerde daha başarılı olmaktadır.
                   
Şekil 5. Organik malçın belirli kalınlıkta uygulanması

Organik malçlar zamanla ayrışarak toprağa karışırlar, bu durumda kalınlıkları, kullanılan materyal çeşidine bağlı olarak, değişik oranlarda azalır. Böyle durumlarda malç ilavesi yapılmalıdır. En yaygın kullanılan plastik malç rengi siyahtır.            

Şekil 6. Siyah plastik malçın sıra üzerine uygulanması  Şekil 7. Plastik malç ile patlıcan üretimi
 
Plastik malçlar genelde sıra üzerlerine yerleştirilir ve kenarları hava almayacak şekilde toprak ile kaplanır.

Malç uygulaması sırasında, dikkat edilmesi gereken bazı püf noktaları vardır. Bunlar; març materyalleri uygulanmadan önce, alanın yabancı otlardan temizlenmiş olması gerekmektedir (Ertekin, 1997).

Malçın, fide dikiminden sonra veya tohumlar çimlenip toprak yüzeyine çıktıktan yaklaşık 10 cm boya eriştiğinde uygulanması en iyi olanıdır. Meyve ağaçları için kök çevresine serilerek uygulanabilir.  (Küçükyumuk ve Kelen, 2006).

4. Sonuç ve Öneriler

a. Organik tarımda malç kullanımı ile, yabancı ot kontrolü (özellikle tek yıllık çimensiler) büyük oranda sağlanmaktadır. Ancak kanyaş, ayrık gibi çok yıllık yabancı otlara karşı etkisi  yüksek oranda değildir. Bunun yanında, topraktaki su kaybını önler, toprağın yapısını iyileştirir, topraktaki mikroorganizma faaliyetini artırır  ve  erozyonu önler.
 
b. Bunların yanında; kültür bitkisinin vejetasyonu boyunca hiç toprak işleme yapılmayacağı için paradan ve zamandan tasarruf edilmektedir.
 
c. Malçlama çilek, hıyar, domates, marul, lahana, patates, biber, karpuz kavun, turunçgiller (portakal, mandalin), elma ve diğer bir çok kültür bitkisinde başarıyla uygulanmaktadır. Ayrıca süs bitkilerinin diplerine de malç materyali (ponza) konularak hem yabancı otların çıkması engellenmekte, hem de güzel bir görüntü ortaya çıkmaktadır.
 
d. Yakın zamanda değişik malç materyalleri de devreye girerek, organik tarım yetiştiriciliğinde en önemli sorunlardan birisi olan yabancı ot kontrolünde büyük mesafeler alınacaktır.

Kaynaklar:
  • Abak, K.,  Pakyürek, A.Y. 1992. Malç ve Alçak Tünellerin Serada Yetiştirilen Patlıcanların Erkenci ve Toplam Verimleri, Kök Gelişimleri İle Toprak Sıcaklığı Üzerine Etkileri. Turkish Journal Of Agriculture And Forestry, 16, 212-221.
  • Anonymous,2005. http://pubs.caes.uga.edu/caespubs/horticulture/veg-mulch.html (Erişim 2013)
  • Asiegbu, J.E. 1991. Response Of Tomato And Eggplant To Mulching And Nitrogen Fertilization Under Tropical Conditions. Scientia Horticulturae, 46 (1-2): 33-41.
  • Barrales-Dominguez, J.S. Ve Alejo-Santiago, G. 2002. Growth Of Potato Plants cv. Atlantic During The Winter, Harvest Residue Mulch. Revista Chapingo. Serie Horticultura 8 (1): 39-48.
  • Bhella, H.S. 1988. Tomato Response To Trickle İrrigation and Black Polyethylene Mulch. J. American Soc. Hort. Sci., 113 (4): 543-546.
  • Brault, D., Stewart, K.A. , Jenni, S. 2002. Optical Properties of Paper and Polyethylene Mulches Used For Weed Control In Lettuce. Hortscience, 37 (1): 87-91.
  • Demir, M., 1991. Örtü Altı Yetiştiriciliğinde Malçlama T.C. Tarım Ve Köyişleri Bakanlığı Seracılık Araştırma Enstitüsü, No:11, Antalya.
  • Ertekin, Ü., 1997. Örtüaltı Domates Yetiştiriciliği. s 158, Antalya.
  • Estes, E.A., Skroch, W.A., Konsler, T.R., Shoemaker, P.B. Ve Sorensen, K.A. 1985. Net Economic Values Of Eight Soil Managment Practices Used İn Stake Tomato Production. Jour. Of Amer. Soc.Hort. Sci., 110 (6): 812-816.
  • Kitiş, Y. E., 2002. Isparta İli Domates Ekiliş Alanlarındaki Yabancı Otların, Rastlama Sıklıklarının ve Yoğunluklarının Belirlenmesi ve Plastik Toprak Örtülerinin Yabancı Ot Kontrolü ve Domates Verimine Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 135s. Isparta
  • Kitiş, Y . E., 2011. Yabancı Ot Mücadelesinde Malçlama ve Solarizasyon Uygulamaları. GAP VI. Tarım Kongresi, 09–12 Mayıs 2011, Şanlıurfa.
  • Liang, Y.L., Zhang, C.E. Ve Guo, D.W. 2002. Mulch types and Their Benefit in Cropland Ecosystems on the Loess Plateau in China. Journal of Plant Nutrition, 25 (5): 945-955.Sw
  • Swiader, J. M., Ware, G. W., Collum, J. P.,1992. Producing Vegetable Crops. Đnterstate Publishes, Inc. Danville, Illinois. p:144-149.
  • Walters, S.A., Young, B.G., Nolte, S.A., 2007. Cover Crop and Pre- Emergence Herbicide Combinations In No-Tillage Fresh Market Cucumber Production. Journal Of Sustainable Agriculture, 30 (3): 5-19.
  • Wang, K.H., Mcsorley, R., Kokalis-Burelle, N., 2006. Effects Of Cover Cropping, Solarization and Soil Fumigation On Nematode Communities. Plant Soil, 286: 229-243
  • Wien, H.C., Minotti, P.L. Ve Grubinger, V.P. 1993. Polyethylene Mulch Stimulates Early Root Growth and Nutrient Uptake Of Transplanted Tomatoes. J. American Soc. Hort. Sci., 118 (2): 207-211.
Görseller:
Yazara aittir.
 

YORUMLAR

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan apelasyon.com sorumlu tutulamaz.