Bordo Bulamacı
Yazarlar: Abidin TATLI
Giriş
Bordo bulamacı, patojenlere karşı esas toksik madde olan bakır iyonlarını içeren ve asit karakterli bakırın ph’sını nötürleştirerek, fitotoksik etkiyi gidermek amacıyla kireç katılarak kullanılan ve kolay hazırlanabilen koruyucu bir ilaçtır. Yani göztaşı (bakır sülfat % 98) ve kireç kullanarak hazırlanan bir karışımdır.
Bordo bulamacı çok sayıda fungal ve bakteriyel hastalığa karşı kullanılan bir tarım ilacıdır. Özellikle sonbaharda hasattan sonra ve ilkbaharda çiçek gözleri uyanmadan önce zeytin ağaçlarına bordo bulamacı uygulandığında, ertesi yıl olabilecek potansiyel hastalıklara karşı etkili ve ekonomik bir mücadele yapılmış olunur.
Sonbahar ve ilkbaharda bordo bulamacı kullanılmadan fungal ve bakteriyel hastalıklarla mücadelede tam başarıya ulaşmak mümkün değildir.
Bordo bulamacı kullanıma hazır halde bayilerinde bulunabileceği gibi, göztaşı (bakır sülfat) ve kireç ile hazırlanıp kullanılması da mümkündür. Ancak hazır bordo bulamacı kullanılması halinde kullanma dozunun önceden iyi bilinmesi gerekir.
1.Bordo Bulamacı Hazırlama Tekniği
Bordo Bulamacı, Plastik Veya Ahşap Kaplar Tercih Edilerek Hazırlanmalıdır Asit Karakteri Nedeniyle Teneke Veya Madeni Kaplarda Hazırlanması İyi Sonuç Vermemektedir.
Bordo Bulamacının Hazırlanması
Bordo Bulamacının Dozu Kullanılacağı Zamana Göre Değişmektedir. Meyve Ağaçlarına Sonbahar Ve İlkbaharda Uygulanacak Koruma Amaçlı Genel Kullanım Dozları % 1 Ve % 2’liktir.
2.1. %1’lik Bordo Bulamacının Hazırlanışı
100 Litre Bordo Bulamacı Hazırlamak İçin Gerekli Olan Madde Ve Malzemeler Şunlardır.
Öncelikle 50 Ve 100 Litrelik Olmak Üzere İki Ayrı Varile İhtiyaç Vardır. 50 Litrelik Varilde 1 Kg. Göztaşı Eritilir. Bakır Sülfat Suda Zor Çözündüğü İçin 24 Saat Önce Suya Bırakılmalıdır. Şayet Suda Hemen Çözünmesi İstenirse, Toz Haline Gelinceye Kadar Öğütülmesi Gerekmektedir. ½ Kg. Sönmemiş Kireç, Başka Bir Yerde Azar Azar Dökülen Ilık Suda Eritilerek Söndürülür. Daha Sonra 100 Litrelik Diğer Varile Süzülerek Aktarılır Ve Su İlâvesi İle 50 Litreye Tamamlanır. Daha Önce Hazırlanan 50 Litrelik Göztaşı Eriyiği İse 100 Litrelik Varilde Bulunan 50 Litre Kireçli Su Üzerine Yavaşça Dökülür Ve Devamlı Olarak Ağaç Sopa Yardımı İle Karıştırılmak Suretiyle Çivit Mavisi Renginde Bulamaç Elde Edilir. Böylece % 1’lik 100 Litre Bordo Bulamacı Hazırlanmış Olur.
Bordo Bulamacının Hazırlanmasındaki Son Aşama İse, Hazırlanan Göztaşı Eriyiğinin Kireç Eriyiği Üzerine Dökülmesidir. Şayet Kapta Eksiklik Görülürse Normal Su İlave Edilerek 100 Litreye Tamamlanır. Kireçli Su Kesinlikle Göztaşı Eriyiği Üzerine Dökülmemelidir.
2.2. Diğer Oranlarda Bordo Bulamacının Hazırlanışı
%.1, %1.5, %2, %3, %4 Ve %5’lik 100 Litre Bordo Bulamacı Hazırlamak İçin Gerekli Madde Ve Malzemeler Aşağıda Verildiği Şekildedir.
% 1’lik Bordo Bulamacı İçin 1,000 G. Göztaşı Ve 0,500 G. Sönmemiş Kireç
% 1.5’luk Bordo Bulamacı İçin 1,500 G. Göztaşı Ve 0,750 G. Sönmemiş Kireç
% 2’lik Bordo Bulamacı İçin 2,000 G. Göztaşı Ve 1,000 G. Sönmemiş Kireç
% 3’lük Bordo Bulamacı İçin 3,000 G. Göztaşı Ve 1,500 G. Sönmemiş Kireç
% 4’lük Bordo Bulamacı İçin 4,000 G. Göztaşı Ve 2,000 G. Sönmemiş Kireç
% 5’lik Bordo Bulamacı İçin 5,000 G. Göztaşı Ve 2,500 G. Sönmemiş Kireç
Ancak Sönmemiş Kireç Yerine Sönmüş Kireç Kullanılmak İstenirse, Yukarıda Verilen Kireç Miktarı İki Katına Çıkartılmalıdır.
Bordo Bulamacının Kontrolü
Usulüne Uygun Olarak Hazırlanan Bordo Bulamacının Hafif Mavi Renkte, Nötr Veya Alkali Olması Arzu Edilir. Kirecin Az Olması Ya Da Kalitesiz Olması Durumunda İse Kontrol Yapılmazsa Fayda Yerine Zararlı Olacağı Asla Unutulmamalıdır. Ayrıca Tek Başına Kullanıldığında Göztaşı Eriyiğinin Oldukça Yakıcı Olduğu Ve Bu Nedenle Dikkatli Olunması Gerektiği Unutulmamalıdır. Bu Amaçla Yani Asitliği Gidermek İçin İse Kireç Kullanılmaktadır.
3.1. Kireç Oranı Kontrolü
Hazırlanan Bulamaçtaki Kireç Miktarının Az Ya Da Çok Olduğunu Anlamak İçin “Turnusol” Kağıdı” Veya “Fenolftalein”Li Kağıt Kullanılmaktadır. Bordo Bulamacına Batırılan;
Kırmızı “Turnusol” Kağıdı ►Mavi;
Beyaz “Fenolftalein”Li Kağıt ►Kırmızı Renk Aldıkları Takdirde Bordo Bulamacı İyi Hazırlanmış Demektir.
Eğer Beyaz “Fenolftalein”Li Kağıt Beyaz Renkte Kalırsa Bulamaca Bir Miktar Daha Kireçli Su İlave Edilmelidir.
3.2.Çivi İle Muayene
Diğer Bir Pratik Yöntem İse Çivi İle Yapılan Kontroldür. 3-5 Cm Uzunluğundaki Passız Çivi Yarısına Kadar Bordo Bulamacının İçerisine Batırılarak 5 Dakika Bekletilir. Asit Karakterli Bulamaçlarda Çivinin Çözeltiye Giren Kısmı Esmer Kırmızı Bir Renge Dönüşmektedir. Bu Tip Bulamaçlara Bir Miktar Daha Kireçli Su Vermek Gerekmektedir. Nötr Ve Hafif Kalevi Eriyiklerde İse Çivinin Renginde Bir Değişim Söz Konusu Olmamaktadır.
Eğer Bu Şekilde Tavsiye Edilen Kontrol Metodu Uygulanmayacaksa Hazırlanan Bordo Bulamacına Kireç Daima Tavsiye Edilen Miktardan Biraz Fazla Katılmalıdır. Çünkü Kireç, İçerisinde Taş Gibi Bazı Yabancı Maddeleri İhtiva Edebilmektedir. Esasen Kirecin Biraz Fazla Oluşunun Da Hiçbir Zararlı Etkisi Yoktur.
Bordo Bulamacı Hazırlanırken Ve Kullanırken Dikkat Edilecek Hususlar
1.Bordo Bulamacı Hazırlanırken Demir Ve Saç Gibi Metal Kaplar Kullanılmamalıdır.
2.Bordo Bulamacı Hazırlanırken Daima Kireçli Suyun Üzerine, Göztaşı İle Eritilmiş Su İlave Edilmelidir. Aksi Takdirde Karışım İstenilen Şekilde Olmayacaktır.
3.İlaçlama Tankına Sönmüş Kireç Eriyiği Ve Göztaşı Eriyiği Boşaltılırken Süzgeçten Geçirilmesi Gerekir. Sönmemiş Kireç Kullanılıyor İse Eritildikten Sonra Mutlaka Süzülmelidir. Eğer Eriyik İçerisinde Erimeyen Taş, Toprak Vb. Kalmışsa Kalan Miktar Kadar Kireç Tartılıp Tekrar Eritilmelidir. Ayrıca Süzgeç Kullanılmaz İse Bazı Artık Parçacıklar İlaçlama Aletinin Memesinin De Tıkanmasına Neden Olmaktadır.
4.Ağacın Üst Dallarından Başlayarak Alta Doğru Aşırıya Kaçmadan, Boş Ve Kuru Dal Kalmadan Yıkama Şeklinde Tüm Gövde İlaçlaması Yapılmalıdır.
5.Hazırlanan İlacın En Geç Bir Gün İçinde Kullanılması Tercih Edilmelidir.
6.Bordo Bulamacı Atıldıktan Sonra İlaçlama Aleti Temizlenmelidir.
7.Bordo Bulamacı İnsektisit, Fungusit Ve Akarisitlerle Kesinlikle Karıştırılmamalıdır.
8.Yağmurlu, Donlu Ve Rüzgârlı Günlerde İlaçlama Yapılmamalıdır.
9.İlaçlama Yapıldıktan Sonra 10 Saate Kadar Yağmur Yağarsa İlaçlama Tekrarlanmalıdır.
10.Etmeni Bakteri Ve Fungus Olan Hastalıklarda, Etmen Ağaç Gövdesine Kolaylıkla Girebilecektir. Bu Nedenle Daha Çok Yara Yerleri, Çiçek Gözleri Ve Yaprak Gözleri İlaçlanarak Hastalığın Ağaca Girişi Engellenir. Bazı Hastalıkların, Bulaştıktan Sonra Tedavisi Mümkün Değildir.
Bordo Bulamacının Muhafazası
Bordo bulamacı muhakkak kullanılacağı zaman hazırlanmalıdır. eğer bordo bulamacı hazırlandıktan sonra hemen kullanılmayacaksa 100 litrelik bulamaca 200 gr pekmez veya şeker konulur. böylece 15-20 gün daha muhafaza etmek mümkündür. ayrıca pekmez ve şeker ilacın bitkiye daha iyi nüfuz etmesini sağlayarak etkili sonuç alınmasına neden olmaktadır.
Bordo Bulamacının Zeytin Bahçelerinde Kullanımı Ve Zamanı
Armillaria kök çürüklüğü hastalığına karşı hastalık yeni başlamış ise hasta kökler kesilip kazındıktan sonra bu yerlere %5 lik bordo bulamacı,%2’lik göztaşı, %5’lik karaboya ilaçlarından biri fırçayla sürülür ve ilaç kuruduktan sonra üzeri aşı macunu ila kapatılır. diğer bir alternatif olarak ise 750 gram ardıç katranı ve 250 gram göztaşı sürülür.
zeytinde halkalı leke hastalığına karşı zeytinler sürgün vermeden önce şubat ayında % 1.5’luk, zeytin ağaçları çiçek açmadan önce ise nisan ayında %1’lik bordo bulamacı uygulanır.
zeytin dal kanseri hastalığına karşı;
1. ilaçlama; aralık sonunda hasattan hemen sonra
2. ilaçlama; şubat sonunda dolu ve don zararından sonra
3. ilaçlama; ilkbahar yağmurları başlamadan önce
4. ilaçlama; sonbahar yağmurları başlamadan önce yapılır.
1. 2. ve 4. ilaçlamalarda %2 lik, 3. ilaçlamada %1’lik bordo bulamacı uygulanır.
genel olarak sonbaharda hasattan sonra ve kışın % 2, % 3, % 4′ lük ve daha fazla oranda kullanılır. ilkbaharda ağaçların meyve gözleri patlamadan önce ve yazın % 0.5, ve %1.5’lik bordo bulamacı kullanılır.
SONUÇ
SONUÇ OLARAK; BORDO BULAMACI ZEYTİNDE SORUN OLAN DAL KANSERİ VE HALKALI LEKE HASTALIKLARI GİBİ MANTAR VE BAKTERİ HASTALIKLARININ İLACIDIR. BU NEDENLE ZEYTİN BAHÇELERİNDE HASAT YAPILDIKTAN SONRA ZEYTİN AĞAÇLARINA KORUMA AMACI İLE BORDO BULAMACI UYGULANMASI TAVSİYE EDİLİR. ÖZELLİKLE HASAT SIRASINDA SIRIK KULLANMIŞ OLAN ÜRETİCİLERİMİZİN AĞACIN GÖVDE VE DALLARINDA AÇMIŞ OLABİLECEKLERİ YARALANMALAR VE ZEDELENMELER NEDENİYLE KESİNLİKLE BORDO BULAMACI KULLANMASI TAVSİYE EDİLMEKTEDİR.
BORDO BULAMACININ HASAT SONRASINDAN İTİBAREN 30 GÜN ARA İLE BİRKAÇ KEZ UYGULAMA YAPILMASINDA ÇOK BÜYÜK YARARLAR VARDIR. KIŞ MEVSİMİ İÇERİSİNDE OLUŞABİLECEK OLUMSUZ HAVA KOŞULLARINA VE DONA KARŞI AĞACIMIZIN BİR NEVİ SİGORTASI OLMAKTADIR.
BORDO BULAMACI KIŞIN AĞACIMIZI DONDAN KORUDUĞU GİBİ, YAZINDA KURAKLIĞA KARŞI DAYANIKLILIK KAZANDIRMAKTADIR.
TÜM BU OLUMLU ÖZELLİKLERİNİN YANI SIRA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLARI İSE KISACA ŞU ŞEKİLDE ÖZETLEYEBİLİRİZ.
DOZUNUN VE ZAMANININ İYİ AYARLANMASI GEREKMEKTEDİR.
ORTALAMA SICAKLIKLAR YAKLAŞIK 20 ºC’YE YAKLAŞTIĞINDA BORDO BULAMACI KULLANILMAMALIDIR.
DOZU İYİ AYARLANMADIĞI TAKDİRDE ZEYTİNLERİMİZDE VE ZEYTİNYAĞLARIMIZDA KALINTI SORUNU OLUŞTURABİLMEKTEDİR.
Zirai İlaçlar Amaç Dışı Kullanılmamalıdır
Kaynaklar
Tatlı, A. 2009. Zeytin Bahçelerinde Zirai Mücadele. 314 Sf. Lazer Ofset. Ankara.
